Μ…… ΘλΘΥθΘΡΔ Η)… mam ||, WW «% [|||/|| |||/θ, ' χχ…κκκνπ… 4© Χ«Χ "» χ ….) ΤΙ] ΜΙΑ , ΚΑΝΔΡΗΣ Ξυλογραφ|σ ΤΑΣΟΥ Σ ΥΝΕΡΓΑΖΟΝΤΑ| ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ . ΒΑΣ. ΡΩΤΑΣ . ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ . MARCEL CARRIERES . Σ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Δ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ . Ι. Τ. ΠΑΜΠΟΥΚΗΣ Μ. ΜΑΚΡΗΣ . ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ . Μ. Μ. ΠΑΠΑΤΩΑΝΝΟΥ . ΣΤΡ. ΔΟΥΚΑΣ Α. ΑΡΓΥΡ|ΟΥ . Π. ΡΗΓΑΣ . Τ. ΧΑΛ|ΑΣΑΣ . ΚΕΙΜΕΝΑ: Δ. ΣΟΛΩΜΟΥ, Γ. ΤΕΡΤΣΕΤΗ, ΓΙΑΝΝΗ ΒΛΑΧΟΓ|ΑΝΝΗ, Ν. ΚΑΣΟ- ΜΟΥΛΗ . Ε|ΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΑΓΓΕΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, Φ. ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ, ΕΥΘΥΜΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, ΤΑΣΟΥ, ΠΑΛΙΕΣ ΞΥΛΟΓΡΑΦ|ΕΣ ΤΩΝ ΚΑΖΑΝΗ KAI Σ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ ΚΑΙ ΛΙΘΟΓΡΑΦ|ΕΣ ΤΟΥ 21 ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΓΕΝΝ ΔΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ. 15 MAPTlOY ”I948 9 ΠΕΡΙΟΔΟΣ Β'.-ΔΡΑΧ.2.οοο… (Πηγές καί ΠΗΛ|ΟΡΕ|Τ|ΚΗ ΛΑ΄|΄ΚΗ ΤΕΧΝΗ έπιδρ…όσεις) «Ή έλληνική λαϊκή τέχνη δέν είναι ένα κοσµοπολίτικο I10— ζόρι. Ό έλληνικος λαος έχει δικό του πραγµατα νο ΠΠ» του Κίτσου Α. Μακρή AA'I'KH ΜΑΣ ΤΕΧΝΗ έχει ανοιχτά πάν- τα τα πω…… της σ" ολόκληρο τον κο- σμο καί δέχεται κάθε είδους επιδράσεις χω- ρί.ς να χανει την ελληνικότητα της, οπως η (Θάλασσα δέχεται το γλυκό νερό χιλιάδων ποταµών χωρίς νά ξαλμυρίζΡι. Κύρια πηγή τής νεοελληνικής λαϊκής τέ- χνης είναι η μεταβυζαντινή τέχνη. ΄Ο άγιο- γράφος ποο ΄ιστο()εϊ. με την πατροπαραδο- - τη τεχνική, τους τοίχους τών έκκλησι(Τ)ν καί τι γι)ι|ι(ι)…ιιένα σανίδια:τ(ι΄)ν φορητών είκόνων, είναι (΄) κύριος φορέ- ας της. Το ίδιο κι, () ξυλογλύπτης μέ τίς συ…ιι|'ίολικές µορφές του ,Από Ντόµνα Βια6ίζη. Σχέδιο έκ του φυσικοί") άπό την 'Αδε΄λα Τ.. τό 'ΑρχεΤο της Γενναδείου Βι6λιοδήκης. Πάνω στο σχέδιο αυτό I‘I- πόρχουν τυπωμένα τουτο το λόγια της Βισδίζη: ((Παιδί μου, του είπε ή Ντόµνα, ίσως ναχω πεθάνει οταν 86 γυρίσεις. Θα είσαι µεγάλος τότε. Σκέψου να έκδικηΒεΤς τόν πατέρα σου 'Αντίο!» 'Η Ντόµνα Βια6ίζη ήταν γυναίκα του αγωνιστη Χατζη-'Αντώνη Βι- σΒίζη. πού σκοτώθηκε τό 1822 πολιορκώντος μέ τό καρα6ι τοι) τήν Ευδοια. Η Ντόµνα τότε έγινε καπετανισσο καί εξακολού- fine: τον άμυνα. Τό καρδιά της τό 1823 προαχωρησε στον στόλο της "Υδρας καί το 1824 µετατράπηκε σε΄ πυρπολικό, πού μ' αυτό όνατινόχτηκε τόν ίδιο χρόνο τό τουρκικό πλο'ιο τού δηµόσιου δησαυρο6. 252 'μί-: τίς σχέσεις που είχε κ(΄ιι'Ι'ι'. τόπος |ιι΄-' τή Δύση: στα΄ κλήματος. του φιδιού, τοι") (ρτεοωτοΌ τέρατος, του (7.λέκτορα. 'Η μετάβαση απ τις μορφες τής βυζαντινής μας ζ(ι)γρα(ιικης. ιιε την πλούσια (στι)τι=,ρικοτητα που δεν γίνεται ι"'ντονη πράξη, στίς πληκ- μυρισμ:ΐνες απο κίνηση καί δραστηριότητα μορφες της σύγχρονης λαϊκής τέχνης, σημι-'.ι(ι΄)νι'ι ι΄-.'΄ναν κύκλο πού I‘m τον παρακολου…ίΜ΄ισου- με ("πως φανερ(ι΄)νετ((ι στο Πήλιο. Σω δεύτερο μισό τοί| δέκατου ένατου αί(-΄)να οι ταπεινά ι΄(γιογρά(ροι φρόντιζαν να υποδαυλίζουν τον πατοι(ι)τισμο '.ιΤ)ν ΄ίίλλήν(ι)ν μ' Εναν τρόπο που οιινταίρια΄ςι ίΙ((υμασι(ι την πίστη …' τη φιλοπατρία. |(ι)γ(΄)α([ιζαν---για παράδιιγ- μα - αγίους και µάρτυρες π()ι'ι1ιι)(ιναν ίιπιρασπίζοντας δί- πλα σ:ο χριστιανισ,ιιο καί τήν ύπ(΄)ίίεση της έιίνικης λευτεριάς. ..(΄ιν ένα μέσο εθνικής πάλης χρησιμοποιούσαν τίς άμεσες οίκονομικές διεκδικήσεις τών συµπατριωτών τους. Μιά τέτοια μορψήι ϊναι καί (΄) 'Αγιος ,Λπ(΄)στολος δ Νέος, που τη δραση του 'ιστορε.ι μια τοιχογραφία στον εξ(ι')ναρίΜκα της έκ- κλησι('ις του στον Αγιο Λαυρέντη του Ιίηλίου. Σύμφ(ι)να με τήν παράδοση, ο ΑπόστολοςΧ Δταμ(ιτί()υ, (΄) υστερα 'Αγιος Απόστολος γεννήθηκε στον 'Αγιο A'fLUQé'VILO στα 166) καί μικοος ξενιτεύτηκε στην Πολη. Τον καιρο ε΄.κεινο (΄) Ι3οεβόδας της Βαλιντέ Σουλτανας πίεζε μέ κάθε τρόπο τους κατοίκους τών χωριών του Πηλίου καί ίδιαι΄τερα τους 'Αγιολαυρεντι΄τες. Τότε αυτοί αποφάσισαν νά στεί- λουν αντιπροσωπεία στή Βαλιντέ Σουλτάνα για να τίς έκί)έσουν τήν κατάσταση καί να πετύχουν να παραγγείλει στο Βοεβόδα …. έλατ- τ-.'ι΄ισει τους φόρους καί νάναι μαλακότερος στην είσπραξή τους. Οί απεσταλμένοι συναντήθηκαν στην Πόλη μέ τόν,Λποστολο που €γκολ- π(ι΄)θηκε τούς σκοπούς τους καί μπήκε έπ΄ι κεφαλής τής αποστολής τους. ΄'Οταν (΄) Βοεβόδας Έμαθε τί συνέβαινε, πήγι= κι' αυτος στην Πύλη για να έξουδετερ(ι΄ισει τίς ένέργΡιες αύτές.Παρονσίασε τον Ά- π(΄:στολο σάν ι΄ιποκινητ.ή αι'ιτής τής κίνησης καί πέτυχε τή τ'Ν).ν(ιτικι΄| του καταδίκη. Πρίν ("…: τήν έκτέλι'σή του, έναλλαγή ύπ('ισχέσε(ι)'. καί βασανιστήριο… δέν κατάφερε …. τον κλονίσει. "Ενα έπι΄γραμ- μα συντοπίτη του καίί'αρι-υουσιαν… δάσκαλου τον ι'ι'ιχαριστι:ϊ . διότι. ι΄ιπεοηι')'λησ(ις πίστεως κα( πα…/ους κατ΄. π(ιτ…ωπις εσυ…"; η…" ΡΙ|()Ή τί!…ι1'|'ιδ(;ς . ΄ ] ΄ΓΟΙΧΟΓΡΛΦΙΕΣ, Έργο του Μιχάλη Βενέτη στα 1896, πα- ()ριστάνουν το μαρτύριο καί τους πειρασμούς που σιιν(΄)δΕψαν το Θάνατο του 'Αγίου. Λν(ιφέρω µόνο μιρικοος τίτλους είκον(ιιν, για. να. φανεί. καθαρότερα (» χαρακτήρας τους : ΄Ο "Αγιος παρου- σιάζεται δίδων τήν άνα(|()ράν είς τον Κισλαραγ(7.-Γιουσοι΄η Μ΄) Ι3()εβόδας δέρνει τον "Αγιον μέ. τον μπαλτά-'Ο "Αγιος 'ι΄σταται είς τον Σταμπολ έφέντη. ΄Ο βεζίρης τάσσει του. "Αγίου το άρμα- τ(ι)μένο άλογο. Μάρτυρας της χριστιαν(ι)σι΄)νης ή Η) νίκος ήρ(ι)ας ; TI'I πηλιο- ρείτικο αντίστοιχο του "Λη-Γιώργη του νέου, τοι") φουστανελ(΄ι (΄ί.γιου απ' το Γιάννενα, πού τον συναντάμε σκαλισµ.ε΄νον στην ”gym-1700 ίερου της έκκλησιας τοι΄΄ι ’A-I1 Νικόλα στην Πορταριά. "Τ να βήμα πιο μπροστα και συναντά… τους ήρ(ι)΄ίκοι΄ις φουστανελ- λάδι-τς του Θεόφιλου. "Αλλη επίδραση στή λαϊκή μας τέχνη ήρθε. (µε τη Δυτική Ευρώπη μέ το ναύτη καί. μέ τον πρ(ιματι'υτή. 'Λπ, τον .180 αίώνα καί δ(Τ)ί)ε ένα μεγάλο μέρος της έλληνικής τέχνης χαρακτηρίζεται &…) τήν ανάμιξη ντόπιο… ιιι'-' οι)τικ()ι-υρ(ι)πα΄ι΄κ(). στοιχεία, αναλογα ΕΕπτάνησα μέ ίταλικά στοιχεία, στήν Κρήτη καί τα νησιά του Λίγαίου μέ τη ίΙενετσιάνικη είδικ(΄)τερα, στι"| Θεσσαλία μέ τή Βιεννέζικη. Θα τήν παρακολουθήσουμε, στήν Πηλιορείτικη λαϊκή τέχνη, μέσα απ, τα π|ιευτοπαραΘυρα, τα μικρα ζ(ι)γραφιστ(΄ι παραθυρα που στολίζουν τίς προσόψεις των σπιτιών π……) απ τ αληθινά. ΄Οπως είναι γνωστό, η ξακουστή συντι'χνία των ΛμπΡλακι(ΐ)ν εφι=ρε () έπικοι- ν(ι)νία τή μικρή αυτή Θεσσαλική πολιτεία μέ τή Δύση καί ίδιαί- 'Ελεύδερα ΄Αριστερά: Πηλιορει΄τικο σπίτι μέ φωτιστικές θυρίδες καί ψευτοπαράθυρκ. 'Απ1νω αριστερά: Ο Ρήγας Βελεστινλης τρα- γουδώντας τα θού Νά του, από τον ζωγράφο ΕΣΣ. ΄Απάνω δε- ξιά : 'Ο λαίκος ζωγράφος ΘΕΟΦΙΛΟΣ όπως απόδωσε το έργο αυτο τον ΕΣΣ. τερα με τη Βιέννη. όπου λειτουργώ" υποκατάστημα της. Καρπός της ανάμιξης του Βιεννέζικ()υ Ροκοκο με αυτόχίίονα στοιχεία εί)αι (() σπίτι του Ι τ(ι)ργίου Σφαρτς ή Μαύρου. που έζησε χρόνια στη Βιέννη …) διευθυντής τοι") εκεί fine-4010010110109. Ντόπιος είναι (΄) άρχιμάσωρας καί διακοσμητής τοι") σπιτιου ().ι')το)'). Διαβάζουμε κάτω από μια λαϊκης τεχνης αναπαράστασή του: «Οι΄)τ()ς (΄) πεντάγ(ι)νος καί περικαλής οίκος έ0εμελι()΄)ίίη παρά του Νικολάου Ζερμπίνου έν έτει 1787 Μαίου K (‘20) εχρωμ()τ…ί'σί]η παρ΄ αύτου κοιιιηδείς άλλως παρ αύτου. Δαπάνη του έντιμοτάτ()υ κυρίου Σ(ράρτς. ΄΄Λς΄ έχει θεόδεν εύ(|ροσι΄)νην πάντοτε. των άγαι΄ί(ι)ν 1798». 'Η επιγραφή αυτή μας μαθαίνει --άκ(΄)μ(). πως ή (τ……)- σιιηση του σπιτιου τελείωσε …) 1798, όταν η συντεχνία βρίσκονταν στην ακμή της. Από τη ΄ντόπια αρχιτεκτονική κραταει τίς φωτισµ- πες θυρίδες τών βυζαντινών, τε) βοηθητικά δηλαδή παραίΙυρ(ίκ… με τζάμι που βρισκόταν πάνω άπό τα κύρια παραθυρα γ…) ν(΄) φωτίζουν το σπίτι όταν τα ξύλινα ποραί)υρόφυλλα ήταν κλειστά. Τους δίνει όμως σχήματα παρμένα από Βιεννέζικιι βιτρώ, είτε ατόφια, είτε ελαφρά τροποποιημένα. ’Am') τ Αμπελάκια περν(7ν τα σχήματα καί στην Πηλιορείτικη αρχιτεκτονική. "Η. ά΄χαρ() τετράπλευρο της ((().)τιστικης θυρίδας κι)ρτώνει την III-10w.) του πλευρά. Μικρά τόξα γλυκαίνουν τίς γωνιές, κύκλοι σπαζ()υν τη μονοτονία των σταυρωτά… ξύλων. TI). τζαμάκια γίνονται χρ(ι) ματιστά. "Όμως το τεχνικό επίπεδο είναι χαμηλότερο στο Πήλιο καί δε μπορεί να φτάσει τη χαρη του Βιεννε΄ζικ()υ βιτρώ. '11 κορ- νί΄ς(ι γίνεται ζω, ραφιστή. Οταν τα κύρια παρόν-…κι του ('πω-(ι) πατώματος του Πηλιορείτικου σπιτιου απόχτησ().ν παρ().)')ι)ρ(΄)(|ι)λλα με τζάμια, ε΄λλειψε κάθε χρησιμότητα απ΄ τίς (ρ(ι)τιοτικ΄ες θυρίδες Επειδή όμως ήταν συνδεμένες με τη μορφη του σπιτιου, γίνονται τώρα ψεύτικες, ζωγραφιστές. Οί τεχνίτες δεν έχουν .…) να πα- λαίψουν με δύστρ()πα υλικά" τό πινέλο ί)πακούει στίς πιο τολμη- ρες προσταγ(΄-ςτης φαντασίας. Tc‘I ψευτοπαρά0υρα παίρνουν …). πιο απίθανα, τα πιο χαριτωμένο. καί λυγερ(΄ι σχήματα: κύκλοι ευθείες, τόξα, τεθλασμένες, συνδυάζονται. Τα φυτικά μοτίβα περνούν την κορνίζα καί εμφανίζονται μέσα στο ψευτ()παρ(ίίίι)ρο. Αρχίζουν …). μιμούνται καί τα …) περίπλοκα σχήματα των βιτρώ. Γράµµατα ΣΥΓΧ \I’OVII ΄ίΠΣ ΕΠ]ΣΗΜΗ τέχνη χρησιμεύει για τη λ'αι'κή σαν πηγη θεμάτων. Εννοείται πως δεν κάνει (1…- γρασα, αλλά ιι΄ε βαση το αρχικό (΄=,΄()γο προβαίνει στη δημιουργία. ένος 61mm της καλλιτεχνήματος, που πολλες ([0an ειναι άν(ι΄)τε()ι) απο τό αρχικό. Τα φουστα)ελλοφόρα μανεκί-ν του Ες γίνονται στο έργο του Θεόφιλου γνήσιοι 7(ιίκοί - εθνικοί ήρωες. 'Η σύνθεση τροποποιειται (και)… με τήν επιφάνεια που πρόκειται …) δια- 70011111151, πρόσωπα προστίθενται ή ().(ρ()ιρο)")ντ(ιι, δύο "ε.΄ικόνες συν- τίθενται σε μία. 'Η ενέργεια αυτή είναι τίς περισσοτερες (ωρες (ίσυνείδητη. Απο (;.(ι)τ()γρα(|ίες γλυπτικ(?)ν έργων βγαίνουν ζ(ι)γρα- (1 LI"; κι΄ &…) ζ(ι)γρα(|ικ(΄). διακοσμητικά. ['ίγ().ι΄ν()υν ξυλογλυπτα. Μικρ(΄)τι-'ρης Εκταση; αλλά κι΄ …'…) σημαντική. είναι ή επί- δραση της (ίν(ιτ.()λίτικης τι"χνης. ΄Π τουρκική κατάκτηση της πα- τρίδας μας ("(( r01~ σί-' γόνιμη επικ()ιν(ι)νία τη λ΄αί.κ)΄| μας τέχνη μί- τίς ι).ν((τολι΄τικι-'ς ιι-'χνι'ς. Παράδειγμα είναι (IL π(ιρ().δύοες, μικρα ()ι…)ί]()γ(ι΄))ι() β(ι)'Ι()υ)(ι΄)μ().τ.α το)") τοίχου. στο mom-017.0 του σπιτιου, IIIIII χρησίμευσαν γι(΄). ν ακουμπ()υν πρ(΄)χιιρα ορισμένα πράγματα. (Η πηλιοριίι.ικες π(ιρ(ιί)ι΄)ρις τμ(ρ(ιν'΄ζονται καί σε πολλά. (ίλ7α 1II-‘_III1 της Ελλάδας |ιι΄. άλλα ονόματα (ί)()υρίδες κλπ..) '10 σανίδι. …' II'I κ()ιλ(΄)κυρτοπ πριόνισμ(). που σκεπάζει το επάνω μερος της μπ(΄ικ()ς της παρ(ιίίύρας (ίνα). παρμένο &…) τή μουσουλμανική τι΄'χνη. "Όμως τα αλγεβρικά ()ραβι)υργήματ(). αντικαθίστανται, στην Πηλιοριίτικη τέχνη, τα πολύ μ έναν απλό ροδακα. ΄΄.΄Χν )) ΄'΄|λλ(΄ι.δα είναι το σταυροδρόμι ΄Ανατολης καί Λύσης. ή λαϊκή τη…", τέχνη είναι το χ(ι)νευτήρι των τεχνών τους σε μια ()ύνίΙι'()η που είναι γνήσια ελληνική. Μελετήσαμε αναλυτικά τίς διάι|ι()ρι-'ς επιδράσεις (χρησιμ()ποι(ί)ντ().ς παντοτε Πηλιορείτικες πε- ριπτ((΄)σι=ις) χωρίς να φοβόμαστε πως μπορούμε να κλονίσ()υμε τον ελληνικό της χαρακτήρα. ‘11 ελληνική λαϊκή τέχνη δεν είναι ε΄να κοσμοπολίτικο παζάρι. Υ) ελληνικος λαος έχει δικά τοι) πράγματα νά πεί. 'lI απέραντη ά([.ομοι(ι)τική ΄ικανότητα της τέχνης του :ιι…)()σαρμ(΄)ζει κάθε ξένο στοιχείο στή ντόπια δράση. Περιττό να τονισθεί πως έχει καίκαδημερι)ά επινοεί πάμπολλα δικά της μο- τί|'ία ΄()τι είναι ουσιαστικότερα δικό της, είναι ή σύνθεση που ε΄κ- δηλώνεται με απόλυτη ενότητα στα καθέκαστα. 1I δ(ι) τονίστηκαν ίδιαίτερα οί ξενικες επιδράσεις, γιατί ακρι- β(Τ)ς αι΄ιτές δεν σημειώνονται καθόλου σε πολλές σχετικές έργα- σίες καί γίνεται. ΄ένας άχάρι.στος αγώνας να βρεθούν οπωσδή- ποτε άρχαιοελληνικές ή βυζαντινές ρίζες όλων των μοτίβων. 253 -.…-

ία») Με… ΜΗ EYBO'I‘KA ΓΡΑΜΜΑΤΑ 7 TA EKOIIEAITIKA MAXAIPAKIA 'Απο τότες πού μπήκανε οί µηχα- νές στή δούλεψη τού άνύρώπου (ή 6 άνθρωπος στή δούλεψη τής μηχανής) έπαψαν καί οί διπλές δουλειές νά είναι µεράκι κι, έγιναν ζόρι πού μετριέται με το δευτερόλεπτο. "Οταν κυττάς πώς δουλεύουν οί τεχνίτες, πού τούς ξέχασε ή πρόοδος σε καμμιά άπόμερη γωνιά, θαρεϊς πως γίνεται λειτουργία σ' έκ- κλησιά. "'Ενα αύστηρό τυπικό κανονίζει τά πάντα. Νειώθεις όµως πως δεν ένα µηχανικό κατασκεύασμα τού µυαλού παρά t6 άπόσταγμα µιάς άρχαίας πείρας πού περνάει χέρι-χέρι άπό πατέρα σε γιό. Στήν ψημέιη όψη . ειναι τού σημερινού τεχνίτη άρπάζεις τήν όψη τού πατέρα του, καί τού ιού πατέρα του. "Εχουν οί κινήσεις απλότητα καί το μεγαλείο που έχει κάθε τί περασμένο 13:6 χρόνο. "Οταν σού μιλάει γιά τήν τέχνη του, 6 απλός µαχαιράς τής Σκοπέλου. μιλάει σιγά, µε τήν κατάνυξη άνθρωπον πού έξοµολογιέιαι κάτι ακριβό γι' αύτόν. Βέβαια αύγάτεψαν οί άνάγκες καί δε γίνεται νά τίς προλάβουν οί τεχνί- τες με τού; παληούς τρόπους δουλειάς. "A1; άφίσουμε στίς μηχανές νά φτιά- χνουν τά μαχαίρια πού κόβουν (καί σφάζουν) κι' άς δούµε πως γίνονται τά μικρά έκεϊνα μαχαιράκια πού είναι περισσότερα στολίδια καί δεν τάχουµε παρά 1:6 πολύ-πολύ γιά νά 2911.0905- τεύουν άΜα βιβλία. "Ας μήν κουρα- στεί δ άναγνώστης παρακολουθώντας µιά δουλειά πού δεν τήν έχει γιά τί- ποτα. "Αρκεί νά΄χε'. καρδιά καί φαντα- σία καί θαύρει πολλή ποίηση στήν ά- πλή τούτη τελετουργία, όσο κι' άν είναι άνήμπορος δ λόγος νά τή μεταδόσει. Γιά τούτο δι΄-: θά στολίσυυμε, τάχατες. τήν περιγραφή μόνο θά την άφίσουμε στήν άπλόιητά της πού πάει ίσια στήν καρδιά τού άχάλαστου άνθρώπου. Οί λαβές των μαχαιριά"… γίνονται πατέρα 100 τήν άπό κάθε λογής κέρατα έξω άπό τά γελαδινά. Τά πριονίζουν πρώτα νά φύγουν τ' άχρηστα καί τά πετούν στή φωτιά ώσπου ν' άνάψουν φλόγα και νά καψαλιστούν άπ' έξω. "Ετσι µαλα- κώνουν όσο είναι ζεστά. Τά πιάνουν με δυό ντανάλιες καί τά ξεστρίβουν. Τά ίσιάζοιιν καί τά σφίγγουν στή μάγ- γινα ώσπου νά κρυώσουν. Τότε μένουν "ίσια καί σκληρότερα ότι" εξαρχής. Με το σκεπάρνι πελεκιέταιτο κέρατο ώσπου νά πάρει το σχήμα πού χρειάζεται. τ το ξανασφίγγουν στή μάγγινα καί το δουλεύουν με τή ράσπα στίς λεπτομέ- ρειες. Επειδή ή ράσπα κάνει τήν ε…- φάνειά του τραχιά περνιε΄ται καί με λίµα. "Οταν ετοιμαστεί έτσι γίνονται µε τό τρυπάνι οί τρύπες στίς θέσεις πού θά περαστούν τά καρφιά. "Ετσι ή λ,αβή,:ό μ αν ίν. ι όπως τό λένε, είναι ετοιμη να δεχτεί τή λεπίδα. Οί λεπίδες γίνονται άπό μαχαιριών». κόβεται 16 λαμάκι στίς διαστάσεις πού χρειάζονται. Ζεσταίνε- ται στη φωτιά καί χτυπιε΄ιαι με 16 σφυρί ώσπου να πόνου κάτω το κανονικό της σχήμα. "Υστερα ύπο- μονετικά με τή λίμα τού δίνουν το σχήµα πού πρέπει. Περνιέται από τον τροχό γιά νά ' ιάτσάλι πάρει ξασπρίσει, να φύγη δηλαδή ή σκουριά της καί νά φανούν οί λεπτομέρειες τού σχήματος. "Υστερα γίνιται το β ά ψ ι μ ο. Τό ατσάλι µε 1:6 πύρωµα έχτισε τή σκλη- ράδα το… κι, έτσι μπόρεσαν καί το δοι'-. λεψιγν. Τώρα πρέπει νά τήν ξαναπά- ρει. Είναι ή m6 δύσκοληδουλειά γιατί πρέπει νά σκληρύνει το άτσάλι με να κρατήσει καί τή λυγεράδα του. T611011- κινίζουν στή φωτιά καί το βοντοι"ιν &- πότομα σε κρύο νερό. Τροχίζεται στήν κόψη καί περνιε΄ται στο λαδάκονο γιά ν' άποχτήσει & '8 έ ρ α νά γίνει δη- λαδή πολύ κοφτερό. "Αντες τώρα v’ άνάψουμε ένα τσι- γάρο νά ξανασάνουµε λιγάκι. 'Ηταν, πού λές, στά παληά τα χρόνια μιά Μα- τίνσ, καπετάνιου κόρη. δεκάξη χρονο") κορίτσι. Σάν περπάταγε στις ρούχες τής Σκόπελος έλαμπε δ τόπος ότι, τήν ομορφιά της. Μιά Κυριακή πρωί φουν- τάρισε στο μώλο ένα Αϊβαλιώτικο κα- ΐκι. Μέσα στο τσούρμο ήταν κι' ένα παληκάρι όμορφο, μόλις πού ϊδρωνε το μουστάκι του. Είδε τή Ματίνα κα- θώς έβγαινε άπ' την έκκλησιά καί τήν άγάπησε. Τούς πιο γλυκσύς άνατολίτι- κους άμανέδες τραγούδησε κάιω άπ'ιά παραθύρια της νύχτες καί νύχτες. Με άπάντησι καμμιά. KI.’ όταν έφτασαν οί μέρες νά σαλπάρει το καράβι. τό πάλη- κάρι άποφάσισε νά πεθάνει γιά το χα- τήρι της. Παράγγειλε σ΄ ένα σκοπελίτη τεχνίτη ένα μαχαίρι νάχει άπάιω του χαραγμένα δυό μόκα καί τρείς λέξεις: ΓΙΑ ΣΕ ΠΕΘΑίΝΩ. "Ολη τήν τέχνη του έβαλε ό μαχαιράς κι' έκανε ένα μαχαίρι πού άστραπτε σάν καθρέπτης… T6 πήρε το παληκάρι καί μιά φεγγα- ροφωτισμένη νύχτα πήγε κάτω άπ' 1:6 ραραθύρι τής Μστι΄νας νά σκοτωύή. Με όπως έσκυψε 01:6 μαχαίρι νά δεί ζωγραφιστά τά μάτια πού τον κάψανε, είδε νά καθρεφτίζονται τά πιάτα του. Λυπή0ηκε τά χρόνια του, έμπηξε τό µαχαίρι του στήν πόρτα της κι' έφυγε. Οί θήκες. τά φη κ άρια, δ- πως τίς λένε γίνονται άπό ύλο πεύκου γιατί έχει ρετσίνι καί δεν άφίνει τή λεπίδα νά σκουριάσει. ενώ άλλα ξύλα έχουν διάφορα ύγρά πού μαυρίζσυν τή λεπίδα. κόβεται το ξύλο λίγο μεγαλύ- τερο άπό τή λεπίδα πού θά. κλείσει καί με. σκεπάρι παίρνει τής χοντρές του γραμµές. "Υστερα το σκίζουν στή…μέση με πριόνι καί ώ σκαφιδώναν εσωτερι- κά. το ξανακλείνουν άφού άλείψουν τίς άκρες με ζεστή ψαρόκολα. T6 τυ- λίγουν σφιχτά μ' ένα σπάγγο καί τ' &- φίνουν ώσπου νά κρυώσει ή κόλα. "0- τον ιό λύσουν 16 ροκανίζουν, το λιμό. ρουν, 16 ξύνοι'ν με τήν ξύστρα. τά για- λοχαρτίζουν καί καρφώνουν τή μύτη µε μολύβι. Στό κάτω µέρος, στο στόμα της, στερεώνεται ή θήκη μ΄ ένα κομάτι πάφιλο. "Αμα βαφεϊ ή λουστραριστεί ή θήκη είναιέτοιμη. 'Οταν όλα έτοιμαστούν γίνεται το μ α ν ί κ το µ. α, δηλαδή ή σύνδεση με καρφιά τής λεπίδα; 01:6 μανίκι. "Υστερα µπαίνουν οί π α ρ α σ β α- ν ά δ ε ς μικρά κομάτια μπρούτζου πού βοηθούν στή στερέωση τής λεπί- δας στο μανίκι. Κολιένται με καλώ" κι' άπό τίς δυό μεριές τής λεπίδας. Με το μπερντάχισμα, με το λιμάρισμα, δηλαδή, των μερών των παρασβανάδων πού προεξέχουν. έχει; έτοιµο µπροστά σου το μαχαιράκι. Τώρα πρέπει νά μπούν τά πλου…- δια καί ή δπογρσφή τού τεχνίτη. 'Α- λοίβεται ή λεπίδα με κερί 01:6 μέρος πού θά σκαλίοουν τ' όνομα καί τά σχέ- δια, καί ή ύπόλοιπη άλοίβεται μέ λη- όλαδο για να μήν τή μαυρίσουν οί άτμοί τού άκουαφόρτε. Χαράζονται τ' όνομά καί τα σχέδια µε βελόνα πάνω στο κερί, κι' επάνω άπλώ1εται άλάτι πού το μουσκεύουν με άκουσφόρτε. Σε λίγα λεφτά πλένετε σε πολύ νερό, ξύνεται το κερίκαί μένουν τά χαράγµα.…. Τέ- λος γίνεται τό σ μ ύ ρ ω μ α: &- λσίβουν ένα ξύλο με ληόλαδο κι, άπό… νω ρίχνουν σµυριδόσκονη. "Εκεί. τρί= βουν τη λεπίδα. "Ολα τούτα τάμα0α ένα καλοκαι- ριάτικο άπόγεµα, το έτος 1947, στή Σκόπελο από τόν τεχνίτη "Ιωάννη Λε- 8 ΕγΒοι…κΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ MHNIAIO ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ξεγΒο'ικΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ. 'Υπ)νος Δ)τής: "Αντρέας Ζώντας Κατοικία: Φαβιέρου 7 - 'Αθήναι… 'Υπ)νος Τυπ)ου: Γ. ΠατρίκηςΞ Κατοικία: Στρυμώνα 32 Ρούφ' Σ Υ Η Δ Ρ Ο Μ Ε Σ Τόν χρόνο δρ. 10.000 Η… εξαμη- νία δραχ. 5 000. Γιά τίς τράπεζες, όργανισµοός κλπ. ή συνδρομή είναι διπλή. Οί διαφημίσεις κατά συµφωνία. FENIKOI Εύβοίας: Βόλου; Πύργου Α ΝΤίΠΡ3ΣΩΠΟί ΚαλλισΘ. Μουστάκας. Λέικ. Πορτοκάλογλου : 'H λείας: Τάκης Δόξας οι νέοι μας Φ 6 ο η Νεκρά όλ'! Τ' άγγιξε δ χειμώνας µε ξεφτι.σµένη φαντασία Kl‘ όπόμεινε άχαρο το τοπίο ως κάτω στον ερημικό γυαλό. 'Η βάρκα χαροπαλεύει καταµεσ'ις τής θάλασσας κι' 6 φάρος απέναντι κρατάει τρεµοσβύνοντας το ίσο τής νεκρής Φύσης- Χλωµή ύπαρξη άναζητάει ηδονές πρόσκαιρες πού ξεψοχάνε κάποιο [δεϊλι. Λουλούδινα κορµιά στολισµένα με χάρη όργοπεΘαίνουν στά βάζα "Ολα βουβά. ΗΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡίΖΕΤΑΙ ΤΑ «EYBO'I'KA ΓΡΑΜΜΑΤΑ» μονή,…" άς είναι τά λόγια μου τού- τα ένας μακρινός χαιρετισμός στον άπλό µου φίλο. ΚΙΤΣΟΣ Α. ΜΑΚΡΗΣ Κ.λΡΙ'Σ΄Ι'ΙΝ.-Χ Παρά την παρα κατω νέων .… τάστειλαν άνα.τικαιρότητα πού µας από την Κάρυστο έγκαιρα μά πού δεν μπορέσαμε νά τά συμπεριλάβουμε στό περασμένο φύλλο. τα δηµοσιεύουμε ιύ χιιρίσιως ιώρα, γιά ένδιαφέρο: Μετά τή ιΛουκι΄α» καί της (Φουρ- τούιε,» 6 κ. Σεβαστος Οίκονόμου πα- ρουσίασε :…» Καρυστινο μονόπρακτα τό τοπικό τους κοινό τρία δραµατάκια διαβασμένα άπό περιοδεύοντα πάλι θίασο T6 (πα. ρουσίασε» είναι τρόπο; τού K01 ήταν Οίκονόµου ού ά έργα του χωρίς Πάντως L0616 λίγο μάς λέγειν. "Αλλος ήταν ο είσηγητής. τόλμηµα το νά δεχιή 6 κ. νά παιχτούν … τρία άτό ατελή θίασο σχεδόν πρόβα. καί καμμιά εμπόδισε νά διαπιστώσωµε πώς πρέπει να ύπολογίζωμε .… κ. Οίκονόμου ως ένα έμπειρο καί βαθύ τ χνίιη Προ παντός ή «΄Αμψιβολα» πού έχει ώς θεμα τη ζήλο υππ.΄α ένος συζύγου είναι ένα λεπτό καί γεμάτο ψυχολογία έργο. l0 κ ' πιό τυχερός. Η έπιμονή στάθηκε τού κ. Σ. Οί- κονόµου νά 16v άναδτιξη δεν τόν ά. φησε νά τελειοποίηση 16 έργο του καί Ανάργυρος Δράκο; νά 1:6 έ|ι.φαιι΄ση άλλη φορά. Με τίς φιλότιµες όµως προσπάθειες τού διά- σου τού κ Πασχαλίδη καί με τίς επα- νηλει|ιμένες πρόβες, το πα'ξιμο έπλη- σίασε πολύ 016 πνεύµα τού συγγρα- φέα. ‘O κ. Δράκος άκολουδεί σε πολ- λά 16v κ. Οίκονόμου. ‘H μοίρα, ή ύ- περοχή τού πνεύματος επί τής ύλης. ή τιμωρία τού σαρκιστή είναι "Θέματα κοινά καί των δύο Χωρίς έπιεική κρί- ση τήν ε΄πιείκειά μας για το λεω έργο τού Η. Δράκου τή χρησιμο- ποιούμε κρίνοντας ιΐ)ρισµε΄νες άλλες πλευρές τού δράματος -- ύά έπαινέσω- με τήν ωραία πλοκή τού έργου καί το ήθικοκοινωνικό του περιεχόμενο. 'Ελπίζομε πως 6 κ. Δράκος μετά τήν ωραία αύτή εμφάνισή του θά βοηύήση τον κ. Οίκονόμου γιά νά παρασύρουν καί άλλους διονοούµενους για μιά εύρεϊα καλλιτεχνική κίνηση 016v τόπο μας. πρωτο. Φ. Φ. AHM- κοφΦΑΣ ξ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ - ιι'νχιΑΤι=οΣ ί Δ)ντής Νευρολογικού Τμήματος! Λαϊκού Νοσοκομείου - ΔΕΧΕΤΑΙ3-8μ.μ. = Σκοτία… 59 -ΑΘΗΝΑιξ ΜΕΓ. &. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΝ ΡΟΥΖΒΕΛΤ.. ΟΔΟΣΦ ΦΛΒ|ΕΡΟΥ δ(ΠΛ. ΒΑΘΗΣ) ΕΝ Α ΘΗΝΑ1Σ …… Ε. ΓΈΗΡιιοπογΛοΣ ΝεόδµηΤον καί µεγαλοπρε- πει οίκογενειακάν ξενοδοχεί- έφάμ|λλον των Εορτοπα'ι'κ6>ν, με δωμάτια εόάερα καί εύή- λια, µε άφθονα νερά τρεχούι µενα θερμά καί ψυχρά, είς εκροών δερμάτων. Λουτρά, Ητούς, Κεντρική Θέρµανσις (καλοριφέρ), Τηλέ- φωνον, Μπουφές. Αίθουσα αναµονής. Έπίπλωσι: καί ρουχισμός καινουργής. 'Ακρα καθαριό- της Υπητεσία προθυµοτάτη… Τιμα΄ι λογικαίκαί λίαν συγκατσ|Ξατ…αί διά τούς μονίμευς. ΄!ηλ)µατα ΞΕΝί]΄Δ- ‘POYZBEM. ΤΗΛΕΦΩΝΟΗ 53-413 Από τήν κίνηση της («'Ενώσ. 'Ελλ.Λογοτεχνών» -΄'Ελλήνων Ammu- την τελευταία 'Η "Ενωση χνών> έσηµει΄ωσε, κατά περίοδο, την πάρα κάτω κίνηση: 1) 'Επραγματο΄ποίησε εκδροµή στην "Ελευσίνα κατά τήν οποίαν ώμίλησεν ή κ. Θ. Σειραδόκη κι, απήγγειλε χορι- κά άπό άρχαίας τραγωδίας 6 κ. Θ. Τράγκας. 2) "Εδωσε μουσικοφιλολογική γι- ορτή στό "Θερινό Κέντρο «Λεµονιες» κατά τήν ότι-Ταν ιΞ]μίλησαν ό πρόεδρος τής 'Ενώσεως κ. Δ. I. Ιι(ι;ιλογι-:ρόπου΄ λος, καί ό 'Ακαδημα'ι'κός κ. Σπύρος Μιλάς. 'Απηγγέλθηκαν διάσορα ποι- ήματα. καί ό όμιλος των κ. κ. Μαρι- νου καί Αύηναίου έτραγούδησαν 'Α- θηνα'ι'κές καντάδες. 3) Στίς 3 Σ)βρίου στην τακτική. κατά παρασκειή, συγκέντρωση τής "Ενώσεως ώμίλησεν, 016 παραπάνω κέντρο.ό κ. Αντρέας Ζώντος περί τού Ζακυνθινά ποιητή Γιάννη Τσιλιμίγ- κρα (επί τή 1η έπετείω άπό τού θανά- του του) ποιήµατα τού οποίου άπήγι γειλεν ή κ. M0010 Δαβαρούκα.

ΣΑΣΕΡ|Ω : «ΕΙρήνη» Σ ΥΝΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΒΛΑΔ|ΜΗΡΟΣ ΜΠΕΝΣΗΣ . PABLO NERUDA Q Θ?. ΣΤΑΥΡΟΥ . ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΓΕΡΗΣ . ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ . HOWARD DA SILVA Q ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΩΤΙΑΔΗΣ . F. C. WEISKOPF Q Ν. ΧΑΤΖΑΡΑΣ . ΓΙΩΡΓ… ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ . ΣΤΡ. ΔΟΥΚΑΣ . ΣΩΤ. ΠΑΤΑΤΖΗΣ . ΚΑΙΤΗ ΚΑΜΠΑΝΗ . Κ. ΦΡ|ΛΙΓΓΟΣ . Α. ΠΩΓΩΝΙΤΗΣ Γ. ΚΑΡΤΕΡ . ΚΛΕΙΤΟΣ ΚΥΡΟΥ . ΤΑΣΟΣ ΒΟΥΡΝΑΣ . ΑΛΕΞ. ΑΡΓΥΡ|ΟΥ . Π. ΡΗΓΑΣ . ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΕΡΑΝΗΣ… ,-ΚΙΤΣΟΣ ΜΑΚΡΗΣ . ΕΛΣΑ ΤΡ|ΟΛΕ . ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΚΟΥΡΜΠΕ, ΜΙΛΕ΄ ΣΑΣΕΡΙΩ. ΜΑΤΙΣ, Γ|ΑΝΝΟΥΛΗ ΧΑΛΕΠΑ, ΒΑΣΩΣ ΑγΓογΣτοΣ+ΣεΠτΕΜΒΡΌΣ 1948 |3-|4 ΠΕΡΙΟΔΟΣ B’. . ΔΡΑχ. 2.500 a Ο ΓΛΥΠΤΗΣ ΑΠΑΡΤΗΣ ΤΟύ Κίτσου Α. Μακρή ιΗ τέχνη του είναι μιά ρωµαλέα έκφραση ύγείας. Οί φόρµες του είναι σταδερές 1(1’ ένα) δένονται :" µεταξύ τους σ ένα σφιχτοδεμένο σύνολο, διατη- ρούν συγχρόνως τήν αύτοτέλειό τους. Προσπαδεί πάντα v0 έκφράζεται μέ τα πιό όπλα μέσα» µένος συνδυασµός τής ανατολίτικης ντοµπροσύνης με τόν παριζιάνικο κοσμοπολιτισµό. Είναι θαυµαστό το πώς κατάφερε ο µικρόσωµος αύτός άνθρωπος να κλείσει μέσα του δυό κόσµους τόσο διαφορετικούς. 'Η καταγωγή του κι' οι πρώτες του εντυπώσεις τής ζωής συνδέονται µε τή Σμύρνη. Γεννήθηκε έκεί 0101 1099 κι' είναι τό δεύτερο από 101 έξη παιδιά τού πατέρα του, πού ήταν ράφτης από τήν Καισάρια. Τήν εποχή εκείνη τό ανατολίτικο χρώµα είναι έντονο στή Σµύρνη. Στα απομνηµονεύματά του-όπου 0 'Απάρτης φανε- ρώνει ένα πλούσιο ταλέντο πεζογράφου-περιγράφει µε κέφι καί αρκετή έλευθεροστοιιία τίς εντυπώσεις του από τή ζωή τού τούρκικα) αύτού λιμανιού. όπου τιρόκοβε µια μεγάλη ελληνική παροικία. 'O 1151\01x001v01; έλληνας αίσθάνθηκε 0111’ τα παιδικά του χρόνια µια έντονη κλίση πρός την τέχνη. Μα- θητής ακόµα σκαρώνει σχέδια 5'1’15 καλλιτεχνικά 5'1’15 φυσικής ή άλλων µαθηµάτων. Σαν τελείωσε τό σχολείο µαθήτεψε 0’ έναν άρµένη γλύπτη άπί όπου πήρε 101 πρώτα στοιχεία τής γλυπτικής τέχνης. Είκοσι χρονών παληκάρι ξεκινάει, στα 1919, για τό Πα- ρίσι, τήν καρδιά τού καλλιτεχνικού κόσµου. "Η γαλλική πρω- τςύουσα, ύστερ' από τή νίκη στόν πόλεμο, γνωρίζει µιάπρω- τόφανη κίνηση. Μέσα 0’ 01010 10 11501130171011 0 'Απάρτης καλ- λιεργεί τό ταλέντο του. "Υστερα από λιγόχρονη παραµονή στή Σχολή τών Καλών Τεχνών, µαθητεύει στήν "Ακαδημία Ζουλιέν καί σε τρία χρόνια τόν βρίσκουµε µαθητή τού µεγα- λου Μπουρντέλ, στήν 'Ακαδημία τής Γκραν-Σοµιέρ. Διψασμέ- νος για έντυπώσεις ό μικρός Σµυρνιός ζεί έντονα τή ζωή τού Παρισιού µε τούς έρωτές του, τίς καλλιτεχνικές του ανησυ- χίς, τίς αναταραχές του. Διασταύρώνεται µ' ένα πλήθος προ- σωπικότητες πού ή γνωριµία τους κάνει αίσθηση στόν 'Απαρ- 111 : Μπουρντέλ, Mon/1011, Ντεσπιώ. Ματίς. Μπέρξον, Ταγ- κόρ, Κρισναµούρτι. Ζίντ, Σαρλώ, Γκάνα, 'Αγα…Χάν, μερικα όνόµατα απ, τα πολλά, στήν τύχη παρµένα δίνουν τόν κοσ- µοπολίτικο τόνο τής ζωής αύτής. K011 δίπλα στα μεγάλα 01/0- µατα ταπεινοί δενδροκόμοι. ένας ταχυδροµικός διανοµέας πού έδωσε τόν πρωτοχρονιάτικο µισθό του για ένα έργο τού καλλιτέχνη, έβραίοι σπουδαστές Γιαπωνέζοι, Βολιβιανοί, 'Αργεντινοί. Καθηµερινές γνωριµίες, φιλίες, αποχαιρετισµοί. "Ενα απόσπασµα από γράµμα ενός Γιαπωνέζου δίνει µίαν εξωτική περιγραφή αύτών τών δεσµών «"Ητανε ένα περιστε- ράκι πού γνώρισε αλλα περιστεράκια καί είµαστε όλοι κα- λά, άλλα ξανα τό περιστεράκι έπρεπε v01 110151 στούς δικούς του, κι' όλα τα περιστεράκια λυπήθηκαν». l l HPOZQHIhOTHTA τού 'Απαρτη είναι ένας πετυχη- ΤΑ 1924 έρχεται για πρώτη φοράν στήν (Ελλάδα καί τότε κάνει µια στενή γνωριµία µε τήν αρχαία τέχνη, πού τόν συγκλόνισε βαθύτατα. Ξαναγυρίζει σύντοµα στό Παρίσι όπου δουλεύει πια µόνος του. "΄Εχει τώρα κάποιαν οίκονοµική άνεση καί µπορεί να χρησιµοποιεί δικά του µοντέλα. "Υστερ) 01110 δυό χρόνων ελεύθερες µελέτες εκθέτει, στα 26, στό σαλόνι τών ,Ανεξαρτήτων ένα γυµνό, σέ φυσικό μέγεθος, άγαλµα, πού τού έδωσε 1:0 όνοµα τού "Ερµού, τού ποταµιού τής Σµύρ- νης. 'Από τότες έκθέτει κάθε χρόνο σε δυό σαλόνια : στό Φθινοπωρινό καί στών 'Ανέξαρτήτων. ΄Ως τότε τόν βάραινε µια αρχαιολατρεία πού σιγα-σιγα περιορίστηκε στό κεφάλι, δηµιουργώντας μίαν αντινοµία σώµατος-κεφαλιού. Λίγα χρό- νια αργότερα 6 Μπουρντέλ, ό αγαπημένος του δάσκαλος, πέθανε. Στα 1929 έκθε΄τει στό σαλόνι. τών 'Ανεξαρτήτών τό πορ- τραίτο τού Ψυχάρη. Τότε δουλεύει ένα γυμνό µέ µια πολύ γρηα γυναίκα, τήν περίφηµη Κάρµεν,πού ποζάρισε στα νειάτα της στόν Ροντέν, όταν έκανε τήν «Εύα» του. Είναι πια γερός 344 ‘0 γλύπτης 'Απάρτης στα στα… του τεχνίτης όταν μια πνευµατική κρίση σηµειώνει τα τριάντα του χρόνια. Μια βαθειά αλλαγή ποό µπορούσε ή να τόν βοη- θήσει στό ανέβασµα του ή να τού κόψει για πάντα τό δρόμο. Σιγά-σιγά, µε κόπο κ) επίμονη εργασία ξεπερνάει τήν κρίση καί ξεκαθαρίζει τόν καλλιτεχνικό του προσανατολισμό. Στό προσανατολισμό αύτό τόν βοηθάνε καί 101 απανωτά ταξείδια του στήν ΄Αγγλία, "Ιταλία. Βέλγιο Kt‘ άλλοι"). Γνωρίζει καί µελετάει τα αριστουργήµατα όλων τών εποχών κι όλων τών τόπων. ΄Απ' όσα είδε πείσθηκε-τό λέει ό ίδιος πώς κάθε τί πού είναι όμορφο στήν έπσχή του. είναι όµορφο καί 0' όλες τίς εποχές. Λίγο πρίν από τόν πόλεµο έκανε τό πορ- τραίτο τής γυναίκας του, πού χάρις σ' αύτό πήρε τό παρά- σηµο τής Λεγεώνας τής Τιµής. Τώρα πια είναι ό αναγνω- ρισµένος καλλιτέχνης. 'Από χρόνια 6 γέρος δάσκαλός του, ό Μπουρντέλ, έλεγε µε περηφάνια: Είμαι πολύ εύτυχής πού τόν έχω µαθητή. Είναι ό αρχιτέκτων τής ανθρώπινης µορφής καί ταυτόχρονα ό εσωτερικός έρευνητής τού ανθρώπου. …ΑΝΑΓΥΡΙΖΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ στα 1940 Ko1‘1 µέν… έδώ :. σ' όλη τή διάρκεια τού πολέµου καί τής κατοχής. Στό 0111011500 εργαστήρι του τής όδού 'Αρδη…ττού ό γλύπτης "Απαρ- της εργάζεται συνεχώς µεταφέροντας στή σκληρή ι΄'ιλι| τίς σκέψεις καί τίς συγκινήσεις του. 'Η τέχνη του είναι µια ρωµαλέα έκφραση Emu-10113.01 φόρμες του είναι σταθερές κι ένώ δένονται µεταξύ τους σ' ένα σφιχτοδεµένο σύνολο, διατηρούν συγχρόνως τήν (11010115.— λειά τους. Προσπαθεί πάντα να εκφράζεται µε τα πω άπλα µέσα. "Οµως τούτη ή απλότητα δεν είναι φτωχή γιατί κλεί- νει µέσα της έναν ολόκληρο κόσµο. 'Η φόρµα δέν ι΄ίναι άνε- ξάρτητη άπό τήν ίδέα πού εκφράζει. «'Η ώραία [Μια κάνει τήν ώραία φόρμα» είπε σε μια του συνοµιλία 0 'Λ1ιάρτης. καί τρανή απόδειξη το "ίδιο του τό έργο. Οί απλές 111001151; τών κεφαλιών ή τών γυμνών του είναι" φράσεις ώραΙων Ιδεών με µέσα νοητά 0’ όσο γίνεται εύρύτερο κύκλο άνθριίιιιιην. 'Η απλότητά του συνοδεύεται 01110 τήν είλικρίνεια. Λέν “(manor-- θεί να έκφράοει τίποτα πού να μήν είναι απόλυτα δικό του. Ξέρει, 01110 τίς άπειρες εκφράσεις πού παίρνει και… στιγμή τό µοντέλο του, νά βρεί εκείνη πού τό αντιπροσωπι.ύιι, κι' 01110 τά χαρακτηριστικά του να ξεδιαλέξει εκείνα πού είναι (ι…- ραίτητα για τό σκοπό τού καλλιτέχνη. Δέν πρόκειται έδώ να γίνει λεπτοµερειακή Μάλι… τού έργου του. Οί γενικοί αύτοί χαρακτηρισμοί, τής τέχνης του µπήκαν για v01 συµπληρώσουν τήν είκόνα τής προοι…ιιιικότη- τας τού γλύπτη Θανάση 'Απάρτη. πού σε λίγον K0100 (ια K01— νει ιιιά έκθεση κ' ύστερα σκοπεύει v01 πάει στή δει΄ιτι ρι| καλ- λιτ …νική του πατρίδα, τό Παρίσι. "Ελεύθερο - .-: ..*=-'.ι-- » α...… ..-!.

Α.Χ. | ΒΑΣΙΔ…,ΙΟΝ ? ;: ΕΛΛΑΔΟΣ ΄ . … ΝΟΜΑξχ1Α ψΓ1κτΗΣΙΑΣ "Εν Βόλο; τπ% ΄Άπριλζου 1959 ,Δ-.ρ'ι…Θιι …υρωτ-' &… µ' Ρ Ο Σ ΓΡόν … Μα,… ΜΜΜ Δημοτικ6ν Συµβουλον ΄ξξ αµ Μωωψ τα… & Έ "* τΩυ Ο -. -. .ι δι Κατδπιν της υ… αριθμ.λ99'1Ά-Ν-!!»9 αποφάσεως του Δικαστηρίου των εν 36λω ΨμωτοδιΜων δι ης&νβκηρΕκ9ΒπεπακτιΜ6ς Δηµοτικος ΣυµβουλΩς του Δήμου ΄Έ6ξου εχΟμεν την τ…µήν νά παρακαλέσωµε& όπως τΏν πρΠ3εχΠ ΠξγΠΤη/ v u M Ο "&& ‘50NW τρέχοντος µπν6ς καί ώραν…1προσεΧΕητε…εν-τψ Bu¥n9m16fi¢ πατκστήματι ζ&ύ λ€ζσν Έώχ6ω ινα οµώσητε ενώπιον ηµων τόν υπό του αρθρ0υ 77 του ΔημοτιΜου και Αοινοτικου Κωδικος καθοριζ6μενον ορκον.- Ο ΝοµαρχΞ) Δ/ντής . Γ. Κον 66ης ως;

ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ , ΓΡΑΦΕΙΟ»: …ΡΧοΥ *… 'Ev Βδλφ τη 18η΄Απριλίου 1956 "Αρ tempura. ---΄΄-?---- 0 Δ Η Μ A P X 0 Σ B 0 A 0 Y ”Exowec ότι" δινω: α/ Τά διατάξεις τού" &ρθρου 120 τοδ Ν.Δ/τος 2888/54 "περί ιω- ρε΄ωεως Δηµοτικού" καί Κο ινοτικοδ κώδικοςϊ ΄Λ π 0 φ α σ ( ζ o µ ε γ 'Ορ ίζοµεν &ναπληρωτήν ήµ6ν τόν κ. κ'…" ΜπΜν'… … Δηµ ατμών Σδµβουλον,'6στις θά &ναπληρώση an; κατά 1:6 χρονών διάστημα της &πουσ [ac finch.- O ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ κ "(ΛΗΞΗ-…- ΔμΜΑΡΧοΥ ΜΜΜ 1. ». Νοµάρχην Μαγνησίας (πα…) ,… 6%ζΐ , 3/“K 2. u. Κϊτσον Μακρην &… . ' ' Υ"Μ'?Ά΄΄: Δετγµ.α δπογραφΞς Δηµ.Σζµβο %. Κίτσου Μακρή. 13ΐΐ)λ)] .!» >.

(: . "΄ .; |9 #7ΐ % ά…… άν έν ΞρΜ Ξέρω&ιώ 3…€μψω &… manganese“. δει… τακακια ."…ψαταώς &…δ… τά "µου τί.!ΐΐζι ινα-+ :! Γ Μ νά … » ΄΄.β"7τ & …. Μ ! » & ..ΏΨ.'Ό.:Ό.ΙΨύΦΨ!Ψ€ξΨ4..';'Ψ.'ΕΦΌΙ*Ψ#Ώ'Ψ*ΩΟ!ΩίΏ33ξπιιέΏδ!!Φ %) 34! #΄Υιξ Κ')… 'ΐ/Μ ""/3; .- ...'ΌΌ'Ώ?...ΨΏΏ!ΌΙ'.-'Ό.|.ΐΏΩΩΟΩΦ.€.....'.ΏΏ.Ο.' -….ΌΌ..ΩΠΌΟ. :…;ψξ6η κλπ: Εν && & &. Ξ…ψιλΐου 1959 . … , Μ.Δ…ος ". ΓΝ4.…& Μ.… "Μιας Μ…… 16 'Ξ«ψιΜσυ 1959 Χαλ? | .»… " '* ως»?

θ ΕΞΑΣ|ΛΞ|ΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ Δ)ΝΣΙΣ Διοικ. ΚΑΙ οΙκοΝοΜΙκΩΝ … 'Ev κό… τη 4π '!ων…ξη……… 195 6 ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ " " T M Η Μ Α ..... .. ΓΡΑΦΕΙ… ……ΆΡΨ ,? - … 'Αριθ. ! …Πρωτ. µε… Διεχπ. … Η Θ & : …… Τζιν :. Elam-$2M: ών έν "Με awake at war 'Μ3-9.Ξ.Μ "Σίγµα την τιμήν νά ώ…" ειξ Μαν δώ τα! καππΕ…8 ' ' "Ο ξι€τ:Μ Αξιες κατ!!!" σχετικη; Erupts“); lat . M itemifiu'Y-rmovspmnfi Mnm.k£ke€cv 6; 1‘1“! hi1:- ρίψεων; ότι ότι! τα? &…" &πυκοµιζψέπν &ευρριµµάων της όπως"… είς τήν περωχξν Καψής… …: Έναν-τι της πα- ραλίας …… !Βι&τητιν &…" δν ΜΜΜ…" ΜΜΜ πώς το?" κατά τάς διαβάζεις τι6'Υγειιωμιιό Κέντρου, και! δν χρησιµοποιεϊ πρδς τι6τι &!!! Έως καί άξονα ιο #; &; αφ'! για! τάς δεί τι8'Υγειι…ικό παντως"! πριβλεπψξνας ιρι€'πιΘξσυς.Μι &&!" ών τε- λευταίων Ντανάν ια! της Φαξ… Μ κατά τά Η πώ… 23 παρΞγραφις 4 πάλαι!» Δ δριζξαπι ΤελευταΜ,κατδπιν παρω… (”panoramas twig ψλσκεΐ" ε€ρισιψΞ… &"! Φωκίων. διψεΙψθη am}..- γραψζα με!!!! τα 1 chapxtag,riqmpxlac Μαγνησξας;Υγεω- νοµικοί Η…" κα! Δψωµρ& κύριων &&… χάπι πρι; εναπδθεσω ών άπορρψµ€…. Ή'Υµωυψ…Θ κε…" ενώ τα! δι' δριθ.1312 & 3/5/56 εγγράφου του ιρ8ς την ΜαρχΙαν ΜησΙπ.κοι"πιηΘ€… #1! "Ε # Μπυραρ- χεζφ …. γνωρίζει Ότι 3 6…" µια": κλιµα! άς «Μ- πΘΘσιις Μ'Υγεωνψαώ καπνωµο8 πλήν δ!" & επιθυµί- ζιται δι' Μπεκ τπς'Υγεω……πε'Ξπτρπ%,Μ' 8 πριν πλήθη…" .! Am“ νδ Μιδε(ΐωι τρώς µέρας εξ & Υψ….- …ιι6'Επιτρπ6 08 ζελέ!" 6! "αν κατάλληλου δώ τήν , - J. -2- διά τήν µελλοντικήν έναπδθεσιν τών άπορριμμάτων. Kat év® εις τί σηµετιν τοδτι ε6ρίσκεται ή Όλη δπδθεσις τήν 1ην Μαϊου 1956 ή ήμετέρα δπηρεσ€α ε6ρέθη πρ8 στρατιωτ5ν έν6πλων .: δποϊιι απηγ8ρενσαν τήν έπκένωσι τών α6τοπινήτων είς τδν ώς ενώ καθιρισθέντα χ6ρ0ν,ιδιο- πτησίας τι6 Δήµου.'Ηναγκάσθηµεν αδτιπρισώπως νά μεταβώμεν έπ€ τίπου και διαπιστώσαμεν ϊτι ξ έπ( τοστ. &πισταλεϊσα Ενοπλος φρουρά ξτο &ποφασισμ€νη νά κόμη καί χρήσιν των ϊπλων της διά νά παρεµποδ€σπ τήν έκκένωσιν τ&ν α6τι8Ένή- των. 'Εζητήσαµεν τ5τε νά ϊδωμεν τόν δώσαντα τάς διατα- γές ταδτας &ξιωματικδν π.Δήμαν,ϊστις µάς έπανέλαβε ταδ- τας είπών ΐτι &νέλαβε α6τδς τήν πρωτοβουλ[αν τής έκδδ- σεως τών διαταγών. Κατ8πιν έπιµονής μας ήρκέσθη µίνιν νά µάς έπιτρέψπ,&ποσ6ριν τήν Ξνοπλσν φρουράν,νά έναπιθέ- σωµεν τά &πορρίμµατα μέχρι καί τής 4ης τρέχοντος. ΄Επειδή & χΞρος οντως πατ6πιν σχετικής έγκρ€σεως τοδ'Υγειινιμιποδ Κέντρου Ξχει καθορισθπ ώς τιιοΒτος &πορρΟψεως &πιρριμµξτων.δέν.είναι.&€…διειπξ…ξ &μισος έξεδρεσις έτέριν παταλλήλον χώρου,ή δέ παρεµπδδισις 6π8 &νευθδνων και &ναρμοδίων 8ργάνων τής έναπιθέσεως των &πορριμμάτων παραλύει τήν δπηρεσίαν καθαριότητος έπ[ µεγίστφ καί &φεύκτφ πινδδνφ τής 6γείςς τών πολιτ&ν, "Επειδή ή ώς Ενω πραξις καί ένέργεια τι6 έν λέγω &ξωματικοδ έµπσδ€ζοντος διά βίας τών 8πλων αδΘαιρ€ως και παρανόμως τήν ξΝκνΘέραν &σπησιν τής έν λ6γφ δηµοτι- κής δπηρεσίας &πστελεϊ παράβασιν τών κειμένων διατάξεων, Δ ι & τ α 6 τ α παρακαλοδμεν 6µ&ς Όπως έν τη &ρμιδι6τητί σας ένεργήσητε τά ν6μιµ.α. 1/ ϊπως προστατευΘΞ ή έλευΘέρα λειτουργία τής δημοτικής 'Υπηρεσ€ας Καθαρι6τηιµε και ή έναπξθεσις τών άπορριμ" µάτων εις τ5ν ώς ;νω προκαθορισµένων χΞροβ καί 2/ ένεργήσητε τά νόµιμα διά τήν ποινικήν δΩωξιν τιδ έν λί- γφ &ξιωµατικοδ.- ε………ςς Κϊτσρς'Α.Μάκ,ής ΔΗΜΑΡΧΩΝ ΒΟΛΟΥ ' :.χ

Β Α ΣΙΛΕΙΟΝ TH Σ ΕΛΛΑΔΟΣ .Εν αν… … 31' Μπάνιου ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ O ΔΗΜΑΡΧΟΣ 'Αρώ.Πρωι …7 . Ξ,# II - Ω Δ .;µΡιω Με!!! 'άχον'ες Βι'Εψιν: 1957 J; οιατάξ:ις ταδ Ξοαο:η 1.0 '0“ Γ.&/:ος ”EH/F4 "ιεοζ τυπώ- I .. αεως …με ικς€ και µυιυοτιωοδ έδιπος' . , ακούσω! εναν 'Ποΐ'οπεν &υακλ η:τ'ν 'μΞν τδν «. Χρπστον Μαχρπν ζτµο"ιτξν ΄8μ3φυλον,Ξστις πό hung! 0&0; μ!ς,καά '! χρονικ8ν διά?! µα "g διο.'>σζπς "µ"; .- *έ µιν/α ι; . . I) x.?apégx"v αγυιοί:ς[μ * &) ". ΧρΗστον κακρπν Μ…# * …… =Δ..…. "µίνι. -. . ….