\ \ ΜΜΜ… …εΦ…ε…οΣ τΡ΄ικΜιΝΑ ΝΕΑ, 'Βµεροµηνια…ι7 Μ…. 199" ": Μιοπενωµε… ι ΄΄ ια τάε/λυωι… καί Γαµώ… &… "Χι: "ο… ως. υιυ ΕΕ! Επιµελητήριο Τρικάλων µε σκοπό τήν ϊ . αν…" αντιπρορωπωτικης σπα-…! ΜΜΜ Μ…… nou (θα αγ…… 6… γιό τή διεκδίκηση των σχολιο? …… μ…ώ ων;πισπ1μ!ου nay HY‘IKbWMm‘MNd, cm: τµ- - καλα. . l ϊ… συγκάπρωση αυτή µίλησαν "ενηµερωτικό τα µέλη της Οργαν….- ΄ι κής Επιτροπής Άγώνς γρ το δε…"… '. λιµό Μπη…ώ΄κ. Δ. Σούλος, ], οποία: αναφέρθηκε …… "&… οι… ών Μ…. & κ. Α. Ρ…; Με: πού … για τους στόχους ' τών …άνΦΜ ,… .… φα… ως …' Θεσσαλίας και & κ. Ε μας πού µίλησε για τό "."! ων… ο…… που ea γίνει στις 26…- …'η …… mo ' _ 'O …µε… επιτροπη πού Δ…; …: αποτελώ… από τους: έ η !… Δηµήτριο τω 1ου Λ… '4' & …ν…ΜΜκΜ . '΄ Μου. &) .…… Μα.… , 3ου ΑΜ…. 4) Τα… Με)…» τού το? ΑΜ…. "Μα…… … : :… …. ΕΠΑ. a) Με»… norm: ,…» θα: Μπα… 7ΜταγύΜ [Μ.-τ? "Η «www- .! ύ … α . ,| … "-"...

) «Αποτύπωση και ελεγχος Στοπ-> γής Επάρκειας του πρώην συγκρο- αποΘήκη) ιδιοκτησίας Πανεπι- l ονος -- Μαυροκορδάτου, Ο. ΄κο΄ιν νει ότι προκειµένου να αναθέ- σει "την εκπόνηση µελέτης που περι λαµ6άνει λεπτοµερή Ταχυµετρική Α-. ποτώωση" και Ελεγχο Στατικής' Επάρκειας του συγκροτήµατος Πα-' καστράτοι), στο Βόλο, ' ΄΄ ΄ προσκαλεί ΄ τους ενδιαφερόµενους µελετητές ή τα Γραφεία Μελετών να "δηλώσουν µέ' σα σε τριάντα (30) ηµέρες από την δημοσίευση της πρόσκλησης αυτής στο Ενηµερωτικό Δελτίο του TEE, το ενδιαφέρον τους για την ανάλη- ψη εκπόνησης της μελέτης, σύµφωνα µε τις διατάξεις του Ν. 71ό)-77 επερί Μητρώου Μελετητών και αναθέ . πως και εκπονήσεως µελετών» και των Π.Δ. που εκδόθηκαν σε εκτέλεσή του, υποδάλοντας σχετική αίτηση σε τα απαιτούµενα δικαιολογητικά τα γραφεία του Πανεπιστηµίου aw; σαλίας. Αγίου Νικολάου 5, Βόλος, Τ.Κ. 3822]. H ανάθεση θα γίνει σύµφωνα µε την παράγραφο 7 του άρθρου του Ν. 7ίό)77 και σύµφωνα µε τις διατάξεις του Π.Δ. 194)79. Εκχώ ρηση της µελέτης µερικά ή ολικά, δεν επιτρέπεται. Η συνολική αµοι6ή της µελέτης καθορίστηκε σε δύο εκατοµμύρια δια κόσιες χιλιάδες (2.200.000) δρχ και κατατάσσεται στις κατηγορίες: 06. Αρχιτεκτονικές µελέτες κτι- |ιι:΄ι'Δν' έργων .] (Π [ειδικές Αρχιτε- …. Οζ". [τοπικές Μελέτες | 16. mung Τοπογραφίας. Οσοι εκδηλώοουν ενδιαφέρον πρέ- πει να είναι γραµµένοι στο Μητρώο Μελετητών ή στο Μητρώο Γραφή-ι ων Μελετών. Λόγω των ειδικών α- παιτήσεων του έργου και ύστερα α- πο σχετική απόφαση, σύμφωνα µε τις διατάξεις της παραγράφου IS " άρθρου ll του Ν.'7ίό)77, η α- "…ύµενη τάξη πτυχίου για την κα ' | ορία 08 είναι Δ' και άνω. Για τις κατηγορίες 06 και 16 απαιτεί- τα- πτυχίο Α΄ ή B" τάξης αντίστοι χα. . Για την αρτιότερη, και συντοµότε- ρη εκπόνηση της µελέτης θα γίνουν δεκτές αιτήσεις συνεργαζοµένων'Μ… λετητών ή Γραφείων Μελετών που θα διαθέτουν και τις τρείς ζητούµε νες κατηγορίες µελετών µε την τά- ξη πτυχίου που αναφέρεται πιο πά- νω για κάθε µια απ' αυτές και οι οποίοι ή τα οποία θα πρέπει να εκ ενώ… ενδιαφέρον "µε κοινή αίτη-΄- ση. ' . . . . Επιτρέπεται η σύµπραξη Μελετη τών ή Γραφείων Μελετών, σύµφωνα µε τις διατάξεις του-Ν.-'7Ιό)77 νκαι του άρθρου 4 του Π.Δ. 923170. " Στην'αίτηση εκδήλωσης ενδιαφέρον, =,.,'ιος "θα αναφέρεται ο αριθµός Μητρώ και εγγραφής στο Μητρώο Μιλ… …τών΄, 'η έδρα του Γραφείου, η τάξ του πτυχίου ανά κατηγορία και ο υπεύθυνος του Γραφείου. Επίσης θα αναφέρεται ο κοινός υπεύθυνος' εκ… 'πρόοωπος των συνεργαζοµένων Με- -λετητών ή Γραφείων Μελετών και σε περίπτωση σύµπραξης γραφείων θα αναφέρεται ο κοινός υπεύθυνος των συµπρατούντων Γραφείων. O υπεύθυ -νος εκπρόσωπος των συνεργαζοµένων Μελετητών, ή Γραφείων Μελετών, θα 5είναι…Πολιτ…θς.ΜπΧώιΒε. " - , ι 'ναι… /ιιίκ(. ήµατος Παπαστράτου (παλαιά και ' ημίου θεσσαλίας» στους δρόµους Α γοναυτών …- Πλατεία Ηρώου ... -. στον… ΄ Πανεπιστήµιο θεσσαλ1α,ς* ανα . ll‘ ΘΕΜΑ… ε…»; 3…ιο…8Γ . πιο… & | ποινή αποκλεισµού σε περίπτω "η παραλείψεων΄΄η΄ αίτηση πρέπει να συνοδεύεται απο'΄΄τα παρακάτω στοι µία: … . ). Φωτοαντίγραφο του πτυχίου και υπεύθυνη δήλωση σε έντυπο φύλ λο του Ν. 105)69 για την ισχύ του πτυχίου και την έδρα του Γραφείου. 2. Υπεύθυνη δήλωση του N. 105) 69 µε πλήρη στοιχεία του πτυχίου κάθε ενδιαφεροµένου δηλ. τις τάξεις κατά κατηγορία µελέτης σύµφωνα µε " Μητρώο, τις τυχόν αποχωρΜ ζπτ0ΣκΛΗεΗ . ες σεις ή αντικαταστάσεις "Μ"??? γραφείου κλπ καθώς και ότι ο λετητής ή τα στελέχη του γραφεί δεν εµπίπτουν στις διατάξεις,"… ά θρου 3 του N. 716)77 (αποκλεισµός απο την ιδιότητα του µελετητή). 3. Υπεύθυνη δήλωση καθενός τω συνεργαζοµένων Γραφείων Μελετών (χωριστά) στην οποία θα αναφέρον€ αι τα µέλη τους που θα σποτελέ …σουν την τελική οµάδα εκπόνησης της µελέτης (στα πλαίσια του N. 7l6)77) υπογεγραµμένη απο. όλα τα µέλη του Γραφείου." ' , 4 Κοινοπρακτικά ή υπεύθυνη δήλω ση των Ν. 105ι69 σε .τερίπιωση …… τ:µι....΄,ιιι.ιι Μάι run | ή [µακρή…- Μιλ .…., …… οι; αναφέρει την απο δυχή "της σι΄ιµιιρας,ης και θα “creep! ζει τον τρόπο κατανοµής της αμοι- 6ής, καθώς επίσης τον νόµιµο εκ- πρόσωπο των συµπρατούντων Γ ρα- φείων απέναντι στον εργοδότη (άρ θρο 4 του Π.Δ. 92311978). 5. Υπεύθυνη δήλωση καθενός των συνεργαζοµένων Μελετητών ή Γρα- φείων Μελετών (χωριστά) όπου θα γίνεται αποδεκτή η συνεργασία µε "τους υπόλοιπους Μελετητές ή Γρα φεία Μελετών και η εκπροσώπησή τους απο τον αρχιτέκτονα Μελετητή ή τον εκπρόσωπο του αρχιτεκτονι- κού Γραφείου Μελετών. ό. Βιογραφικά σηµειώµατα του Μελετητή ή των στελεχών του Γρα- φείου (για κάθε κατηγορία) που θα συµµετέχων στην εκπόνηση της µελέτης, σε υπεύθυνη δήλωση του N. 105)ό9 «περί της αλήθειας των αναφεροµένων στοιχείων». 7. Υπεύθυνη δήλωση του Ν. 10969 στην οποία θα αναφέρονται - awe-pal τητα σε µορφή πίνακα —— οι παρά µοιες προς την παρούσα μελέτες που εκπονήθηκαν απο τον Μελετητή & τα µέλη του Γραφείου Μελετών µε ανοικτή τον εργοδότη,, του ινα κριµένου πρωπολογισµού δαπάνης, της αµοι…δής, του ποσοστού "µια… - ι'ις και αντίστοιχου πΝΦύΉΜ!Μ€ µου χρόνου,.ανάθεοης και τους"? νου περάτωσης. . ΄΄ ….-.ι ..- …- . πω………ωιππΜα επ…… ». 1"!— \ Εκδήλωσης ενδιαφέροντος ,… για…ττινΉεκπόντιση μελετη; --""Τ1ϊε…νη "δή… … ΄…69, στην οποία θα αναφέρονται '- μ- παραίτητα σε ΄'πίνακα -΄ οι µελέτες του Δηµοσίου, ΝΠΔΔ, Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Μυρσί- ων επιχειρήσεων και λοιπών Οργανι σµών… Δηµοσίου ενδιαφέροντος - που ειπώθηκαν οι… 19 Γωνία & οτι η του Ν'.105) ,… . τα µέλη του Γραφείου-στην"τελε ταΐα πενταετία (1980—0984), α- νεξάρτητα …… την πηγή "Με"… τικής… τους. µε ανατροφή του της δότη, του *εγκεκριµένου πρώπολογι+ οµού δαπάνης, της αµοιδή…ς, του ποσοστού συµµετοχής και ται αντί στοιχου ποσού αµοι6ίις, του=…χρόνου ανάθεσης και΄του΄ χρόνου περάτω- "PK-- … . - .' 9.'Υπεύθυνη δήλωση του Ν. ΄105) 69 στην οποία θα αναφέρονται απο ραίτητα σε πίνακα - οι µελέτες κάθε κατηγορίας που εκπονούνται α- πο το…Γραφείο και αυτές που εκκρε µεί η αποπληρωµή "τους. Η οι…" αυτή αφορά τις µελέτες Δηµοσίου, ΝΠΔΔ, Οργανισµών Τοπικής Αυτο…- διοίκησης, Δηµοσίων Επιχειρήσεων και λοιπών Οργανισµών Δηµοσίου ξΕνι?ιιαφ.ξ.:ιοντος για όλες τις κατη- γορίις έργων και ανεξάρτητα απο ι|ιν .,,……ι.',Ά:)γι΄ι… .,..ι…ισι|ς και "πηγή Με"…ι….,ξ.όιιμ:ι;'… Στον πίνακα Θα πίριληφι'υύν µελέτες τοι Γραφιίου καθώς και οι µελέτες τω… εταίρα, του, στα πλαίσια οποιουδήποτε µελη τητικού σχήματος µε αναγραφή του εργοδότη του εγκεκριμένου προωολα γισµού δαπάνης, της αµοι6ής, τού ποσοστού συµµετοχής του αντίστοι… χου ποσού αµοι6ής µε το υπολοιπά µενα για είσπραξη χρηματικό ποσό για το Γραφείο ή τους εταίρους, του χρόνου ανάθεσης και του χρό- νου περάτωοης. IO. Υπεύθυνη δήλωση του Ν. 105) 69 στην οποία θα αναφέρονται οι µελέτες που έχουν ανατεθεί στο Γραφείο ή σε µέλη του Γραφείου κα τά το τρέχον έτος 1985 από οποιον δήποτε φορέα («Δηµόσιο, ΝΠΔΔ, Οργανισµούς Τοπικής Αυτοδιοίκη- Δ; σης, Δηµόσιες επιχειρήσεις και λοι- πούς Οργανισµούς Δηµοσίου ενδια- φέροντος) ανεξάρτητα απο την πηγή χρηματοδότησης. Για κάθε µελέτη να δηλωθεί η ηµεροµηνία ανάθεσης π.χ. (απόφασης ή Πρακτικά Σδκι Βάσης) και το συµ6ατικό χρηµατική αντικείμενο. - . . 11. Υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1051 69 ότι ο µελετητής ή το Γραφείο …αποδέχεται να προσέλ&ι για που με…" της σχετικής ενώ." … θεσης µέσα σε δέκα (10) plug my, την έγγραφο σχετική ειδοποίησή του µε ποινή, ανάθεσης της µελέτης σε άλλο μελετητή ή Γραφεία; ε...-' H µελέτη θα εκπονηθεί σύµφωνα… µε'τις διατάξεις του Ν. 716177 και του εκτελεστικού του'Π.Δ. I") 79 και µε δάση τις προδιαγραφές , απαιτήσεις της Υπηρεσίας (κορη: γούνται στους ενδιαφεροµένους απο τα Γραφεία µας Αγίου Νικολάου ! στον Βόλο) σε συνδυασµό.ιιε΄…τις αντίστοιχες προδιαγραφές του Π.Δ…. 696)74. ΄. 0 "ένας πρόωσης της nu- της ορίζεται σε εκατό 1100) mu” λογιακές ηµέρες απο την υπογραφή της Σύµ6ασης στον οποίο δεν mph λαµ6άνεται το χρονικό διάστηµα # λέγχου και έγκρισης των διαφόρωι φάσεων της µελέτης από τουρνο- δάτη. /΄ Τα έξοδα δηµοσίευσης της πρ . κλησης και των πιθανών επα λη πτικών προσκλήσεων θα θα vow τον ανάδοχο της µελέτης. ' Για περισσότερες πλη Πανεπιστήµιο Θ σαλία κολάου 5, Βόλος . κ. Κώστα Προγγίδη. …;. , :, Ο & … Νέα µας? f I Μποστ"… οπελ…" & Ο]! ΕΠΠΡΟΠΗ \ υ ί ΑΜ") Σω ρολ… της κ …. 19ε*.ι . ροη… σώος σας δηµοσιεύτηκαν οι πιο κ … η… … Με"? εκδήλω- σης ενδιαφέροντος για την "που… ,.ιιι ιης ! Μου"… και ελεγχος στο…… μια,… ως του πρώην συγκροτήµατος Πο…στρδτού µια…) και νέο αποθήκη) ιδιοκτησίας πανεπιστηµίου Θιοσωιος στους δρόµους Αργοναυτών - πλατεία Ηρώ… - Ιάσο- νας - Μαυροκορδάτου (no Βόλο. 2 Μο…… και έλεγχος στατικής επάρκειας ιταλού»… ροοου σκελετού από οπλισµένο σκυρόδεµα. ιδιοκτη- σίας πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στους δρόµους Αργο- ναυτών … Μαυροκορδάτου - ιδοονος στο Βόλο 3 Μο…… και έλεγχος στατικής επδοκειος του πρώην συγκροτήµατος καπνοχοµηχανίος ν……- γου. ιδιοκτησίας …νεπιστηµί &… στους δρόµους Ερµού - Μακεδονομάχων - Αλεξδνδρος - Π Μελά στο Βόλο Σ l0 άρθρο 5 των προοκλήοων αυτων από πάροδος)… µη ονογρδψηκε λανθασµένη η ιδιότητα του "η… που Η ορθή δ……" είναι ως εως: 5 Υπεύθυνη &… καθενός.…" συνεργασιών… µελετητών ή γραφεί… µελετών (χωριστό). όπου Μ γίνεται αποδεκτή η συνεργασία µε τους υ… µελετητές ή γ…… …… και η "η… . τους από τον πολιτικό µηχανικό µελετητή. η του εκ- … του να"… µελετών για στατικές µελέτες :

……'Αµ 'ο ΜΜΜ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ … ……-ι πιο. σα…-…… -…- Με Χθες συµπόσια για… _ {I τα Θεσσαλικό - στήµιο, ι Haven: ιιρχισαν χθες με εντυπωσιακή ΐµμετοχή τόσο των πασα… των οσο και του κοινου οι ερ- pct; του επιστηµονικού σου… µου με θέµα …το θεσσαλικό µπιστήµιρ και ο ρόλος του Βό- .χ . Μην χθεσινή εναρκτήρια συν- δισ…. στην αιθσυων του Δη- χειου. παραθρεθηκαν μεταξύ 8 …αν ο υφυπουργός Οικο- |΄ιικών κ. Δ. Πιτσιώρης. οι γεν… …τεΤσ των υπουρνειων Πατ Ώς κ. Δ Ρόκκος και Γ εωργιας κ ξΠαωΘανοσισυ. ο νομόρχηι , νησι… ο Νοµάρχης Αυριο… Βόλου κ. Στην αρχή της συνεδριο… µετό από ένα σύντοµο χαιρετισµό του …έ.9930 φθΜιτΜ.Ό.:.Λοτ εψαξα… συνέδρους καλωσό- ρισε ο από…" κ. Κουντουρης o οποιος µεταξύ αλλων τόνισε ότι η σηµερινή ευτυχισµένη στιγµή του συµποσιου ειναι συνόνεια υιός "……»-… .... Συνέχεια από την 1η σελ|όα . ι .! . ι . -| μεγάλης Μα…… …ο στο οι… της …… του Θεσσα- ' Moo Πανεπιστηµιου. Η … όαση a: αυτή εχοντας την αρχή της στο Βόλο απόκτησε από το που… του '80 ή… τα κοινό f’ πλεον αισθήµατα σορό… όλων. των Θεσσαλικό" πόλων-Παν- θεσσαλικό χαρακτήρα. Στη συνέχεια ο κ. Κουντοόρης αναφέρθηκε στο ρόλο του Πονε- πιστηµιου ο οποιος όπως χαρα- κτηριστικό ειπε ειναι κοινωνικός . αφού το θεσσαλικό Πανεπιστήµιο ελπιζεται ότι θα γινει καταλότης ' στο πολιτιστικό µετασχηµατισμό & της περιοχής. Kerb!“ ο γεν. γραμµατέας του υπουργεισυ Παι- όεΙας καθηγητής Α.Π.Θ. κ. Δ. Ρόκ- ' κος εκανε εισήγηση στο σε… -Συµθσλή των πανεπιστηµια της περιφέρειας στην αναπτυξη. στις … σημερινές θεσμικεςουνθήκες-. ι Στην εισήγησή του ο κ. Ρόκκος Συνεχεια στην In σελιδα !! "- Το . *ζΐι ;. | ! Το συ µ-πόσισ Μέι; ο "7" αφου ειπε ότι o ρόλος του Βόλου στη µεγάλη αυτή προσπαθεια Θα πρεπει νάναι ιδιαιτερα σεμνός έτσι ώστε να αποτελέσει θεμόλισ για την ενωτική όραση όλων των Θεσσαλικών πόλεων αναφερόµε… ναι: στο οι… της αναπτυξης των περιφερειακών τιανεπιστημιων ειπε ότι κατ' αυτόν τον τρόπο επι- τυγχάνεταιηυυμµετοχή τόσο των φοιτητών όσο και του κόσμου στην σωστή αναπτυξη του δικού τους, τοπικού Πανεπιστηµιου. …Οι φοιτητές. ειπε χαρακτηρι- στικό. καλούν… να πόση-ιν τιν νωση και παράδειγµα-. Χαρακτήρισε -δροματική πα- ρευθαση… στον κοινωνικό χώρο το στήσιµο ενός καινούργιου πα- νεπιστηµιου, Οι µηχανισµοι οι αυτής της παρέµβασης ωφε- .ρουν από τόπο σε τόπο ανόλογα,' µε την πολιτική δοσστηοιότη- ! το . Το πανεπιστηµια" θα πρε- πει να προσφερει στην κοινότητα όσα χρειόζεται. (στ' αυτό τον τρόπο σε. -όιαχσ- ετσι… το πανεπιστήµιο στη ζωή της κοινότητας. Η απομόνωση ε!- ναι υιό άλλη πιθανή uomh ( ?!

ΘΕΣΣΑΛΙΑ 30.6.83 , . … ------ *-" "Μ .-__ .--- .._-. , "ή . "**… ….-..α" - - ""… ": '… ΄…-'΄" " ΄"-.--'΄΄| ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ TO ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΔΡΑΣ ΣΤΟ ΒΟΛΟ … 7 ) παρέµθασπ τό πανεπιστήµιο: ," ΄ ΠΟΛΥΜΕΛΗΣ Α'ιζιτ…ΡοΣς>πΕ΄ιΑ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ "Εναν α6ριο % ουν:δριάαιι 16 µιά-χο… ωυλωτές τής ΄Μαγνη- Ιστό Βόλο, μετά τήν απόρριψη. στο δηµαρχο Βόλου ότι «οι: κ!- Έθνικ6 ΣυΜι6 'Ανω…" αίας, οί δήµαρχοι Βολου :. Κουν του αίτήµατος τής έπιτραπής 6- ναι δυνατή µια τέτοια συνάντη- '"-τι&ίας (Μ) το οποίο καί τούρης, Νέας "Ιωνίας ι. Βαλα- Μος να γίνω δική απ' … ση» καί 8τι ή έπιτροπή % ΄ι΄πρε "µία" τήν πόλη - Ώρα χής καί 'Αλµνρον ;. I'Moaaq,'i1rpmunoup76 κ. µα…". T6 πε να πω…… στον άτυπο Πανεπιστηµίου encoding, Μ…… τόν Έπιµιλητψί- ; αίτηµα αύτό πού ανανά από Παιδείας κ. Κακλαµάνη. . στο Βόλο Μάζα"… Μαι 3τι ων, πρόεδροι έπιατηµονικδν σολ 20ηµφον απορώ… χθές. ‘H βολών… ω…,ω…;εα … πολιτική παρίμ6ααη ότι λόγων, οργανώσουν καί άλλοι. Συγαωριµένα, ή maniac τού … . par-tog. Στα πλαίσια µιας Όατατης '|ΜΡΕΜΒ΄ΆΣΉ Μι λυµιλής άντιπροσ…ία & έ΄χιι …"… στήν ΑΜ… συνάντηση Το "ΑΝΕ"Ή"Μ|0 . τήν Μωρά τής "have; πόλης … ιΗ ανησυχία δηµιουργήΜκε πρωθυπουργοί) γνωστοποίησε " Συνέχεια στή σελίδα 6 πρ……ιας απ' τήν πλευρά τοι"; Βόλου Με νά ιµήν αλλοιωΘιϊ ή υπουργό Παιδείας κ. Κα ". , … '. 4… Στην όντιπροαωπεν-] Συνέχεια … τη ο… I πώ δυαδικά τήν &… τα"; ίδ%Μ…………ψ " . . ………-……-…ΐ.-.-…---……4" άρχιιή κΜνητιική άλογά πο µ, - … ww— … ...- & γίνει δεκτή & τον κ. Κακλα µόνη σήµερα 0' πό … …. ΘέέΜ Πάντως, σύµφωνα µέ οσα δι- …ίνονται, στήν περίπτωση πού ., ή &ιλογή τα": ΕΛΠ είναι διά Μη από τήν αρχική πώ Slaw της…" στο σχέδιο προεδρικά διατάγµατος γιά τήν "Μαη τοδ Πανεπιστηµίου, 06 σηµαιο- ι δούν αο6αρές αντι'5ράαιις στήν . περιοχή. "Οπως than γνωστό, στο σχέδιο προεδρικού διατάγµο τος ορίζεται ώς εδρα τού Sea-l ααλικοδ Πανεπιστηµίου, & Βό'| | »… λο ν;'Ψ' Ψ!' . '"""

:2 ”0, , A , ," &&… ξ αν, &? ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ & ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Εισαγωγή στις εργασϊες του Συμπσσΐου από την Μαρια Ηλιού, Πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής *- To θέμα που μας συγκέντρωσε σήμερα είναι καίριο, όχι μό- νο για το Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας που εγκαινιάζει με αυτή την ι,&ήλυκη τις . .… τ…,ν;κές ι«, φ…+…τι….θιηιις, ό,ι …όνο για τον εεσοαλικό χώρο που αγκαλιάζει ιις δραστηριότητε… αυτές' το θέμα είναι καίριο για το παρόν και το μέλλον της χώρας µας. Και βέβαια, όσοι συγκεντρωθήκαμε εδώ, γνωρίζουμε τη σηµα- σία της προσχολικής αγωγής - πολλοί από τους εισηγητές και τους συνέδρους προσφέρουν οι ίδιοι έργο στο σύστημα της προσχολικής αγωγής και όλοι έχουν κάποια σχέση με το νήπιο ή τη νηπιαγωγό. ΄Ετσι, οι εισηγήσεις, οι παρεμβάσεις και οι συζητήσεις που θα ακολουθήσουν, θα συμπληρώσουν την ενηµέρωσή μας, θα προωθήσουν τον προβληµατισμό μας και θα συμβάλλουν στο να γίνει πιο πλού- σια η σχέση μας με το παιδί και τις ανάγκες του)και πιο δημιουρ- γική η δουλειά µας. Αλλά συγχρόνως,ελπίζουμε, οι οργανωτές αυ- τής της συνάντησης, πως θα δημιουργήσουμε ένα κοινωνικό γεγονός γύρω από το θέμα της προσχολικής αγωγής, που στον τόπο μας δεν έχει ακόµα αντιμετωπιστεί στις πραγματικές του, παιδαγωγικές και κοινωνικές διαστάσεις. Η προσχολική αγωγή αφορά, όπως το λέει και η λέξη, την αγωγή του μικρού παωπού κατά την περίοδο που αρχίζει από τη γέννησή του και τελειώνει με την ένταξή του στο σχολείο, στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Η αγωγή αυτή προσφέρεται στους βρεφι- κούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούςνρστα νηπιαγωγεία. Ο όρος δεν χρησιμοποιείται συχνά για την αγωγή που προσφέρεται μέσα στην οικογένεια - και που είναι Βέβαια πρωταρχική και συ- νοδεύει το παιδί µέχρι την ενηλικίωσή του. To θέμα µας, αφορά κυρίως τη θεσμοιτοιημένη προσχολική αγω- γή, την προσχολική εκπαίδευση, τα Νηπιαγωγεία δηλαδή και τους nan. € ικούς Σταθμούς, και το κύριο ειδικευµένο προσωπικό που την προσφέρει, τις νηπιαγωγούς. Η προσχολική εκπαίδευση δεν είναι μόνο ο φτωχός συγγενής µέσα στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα. Είναι και ο μεγάλος άγνω- στος. Μόνο συγκεχυμένη ή υπερβολικά μερική αντίληψη της σημασίας και του ρόλου της φαίνεται να έχει το πλατύ κοινό. Ελάχιστες είναι πια οι χώρες, όπου στο θέμα της προσχολι- κής εκπαίδευσης παρουσιάζονται έτσι συνδυασμένα η καθυστέρηση και η άγνοια. Δεν θα ήταν ίσως περιττή μια συνοπτική αναδροµή στην ιστο- ρία της προσχολικής εκπάιδευσης, για να φανούν εναργέστεραψ οι αναχρονισμοί που χαρακτηρίζουν τη σημερινή της κατάσταση στη χώ- ρα μας. Από το τέλος του 180υ αιώνα και σε όλη τη διάρκεια του l9ou, στις ευρωπαϊκές χώρες που προχωρούσαν στην εποχή της εκ- βιομηχάνισης, δημιουργούνταν ιδρύµατα υποδοχής για τα νήπια των φτωχών εργαζόμενων γονέων. Ιδρύματα που πρόσφεραν περίθαλψη(τρο- φή και ασφάλεια) και συγχρόνως προσπαθούσαν να αναπτύξουν στα παιδιά αυτά τις αρετές που θεωρούνταν απαραίτητες για την κοι- νωνική τάξη οτηι οποία ανήκαν; υπακοή, πιιοορχία, θρησκευτικό- τητα, ευιαζία, ……,….ι……τηια. -… Μι..«ο………ι…ό αυτά ιδρύµατα, εί- χαν τη χρησιμότητά τους (όπως άλλωστε και το ορφανοτροφεία, τα γηροκομεία, τα λογής άσυλα) και συγχρόνως έπαιξαν ένα συγκεκρι- µένο ρόλο στην κοινωνική διαφοροποίηση, σύμφωνα με τις αντιλή- ψεις της ανερχόμενης αστικής τάξης. Μόνο προς το τέλος του 19ου αιώνα αρχίζει να διαμορφώνε- ται η προσχολική εκπαίδευση που απευθύνεται σε πλατύτερο κοινω- νικό φάσμα. Πρόκειται για μια ριζική στροφή στην αντίληψη για την παιδική ηλικία. Η ανακάλυψη των αναγκών της πρώτης παιδικής ηλικίας και του ρόλου των νηπιαγωγείων συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της ψυχολογίας του παιδιού και της γενετικής ψυχολογίας. Η παιδαγω- γική προσπάθεια προεκτείνεται από τη σχολική προς την πρώτη παι- δική7ΐλΐΐίαΐήουθπαύει πια να θεωρείται σαν περίοδος αναµονής και απλής βιολογικής ωρίμανσης. Ενώ η προσχολική=εκπαίδευση αναπτύσσεται ραγδαία, ένας μεγάλος αριθµός από ψυχολογικές και παιδαγωγικές έρευνες αποδει- κνύουν ότι ο θεσµός αυτός: - αναπτύσσει την ευαισθησία και τις ικανότητες όλων των παιδιών' - αναπτύσσει την κοινωνικότητα και την αυτονομία τους, πράγµα ιδιαίτερα σηµαντικό στις περιπτώσεις υπερπροστατευτικών μανά- δων και συντηρητικής οικογενειακής αγωγής… -΄προσφέρει πρώϊμο αντισταθμιστικό πλαίσιο στα παιδιά που προέρ- χονται από μη µορφωσιογόνο περιβάλλον (τους δίνει δηλαδή ευ- καιρίες για να αναπληρώσουν, μέσα από νέες εµπειρίες, τις ελ- λείψεις σε ερεθίσματα του δικού τους φτωχού περιβάλλοντος). Τα επιτεύγµατα της ψυχολογίας σε συνδυασμό με τις κοινω- νικές αλλαγές επιβεβαιώνουν όλο και πιο πολύ την κοινωνική και παιδαγωγική σημασία της προσχολικής αγωγής. Στο συλλογικό έργο του Κέντρου τεκµηρίωσης για την εκπαί- δευση στην Ευρώπη του Συμβουλίου της Ευρώπης, "Προβλήµατα ως προς την εκτίμηση της προσχολικής εκπαίδευσης" (1975), καταγρά- φονται οι ακόλουθοι κοινωνικοί παράγοντες που συνέβαλαν στην εξάπλωση της προσχολικής εκπαίδευσης, όπως προέκυψαν από έρευ- νες που αφορούσαν πολλές ευρωπαϊκές χώρες: - αυξανόμενη συνειδητοποίηση στην κοινωνία της σηµασίας που έχουν για το παιδί τα πρώϊμα ερεθίσματα και οι πρώϊμες ευκαιρίες μά- Θησης' - αύξηση του αριθμού των εργαζόμενων µητέρων' - αλλαγή στάσεων απέναντι στο ρόλο των γυναικών στην κοινωνία' - ανικανότητα της μικρής πυρηνικής οικογένειας να προσφέρει στο παιδί κατάλ)…. , "ι'.ινι΄,.…ΐ΄ι :. …: , ιι * κίνδυνοι και έλλειψη ευκαιριών παιχνιδιού 'το αστικό περιβάλ- λον. Είναι φανερό ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος της προσχο- λικής εκπαίδευσης σε κάθε χώρα έχει άμεση σχέση και με τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και με το επίπεδο των προσφερόμενων κοινωνικών υπηρεσιών, πράγματα αλληλοσυνδεόμενα. ΄Ετσι, εάν μετατοπίζεται στους ώμους των γυναικών η ευθύνη για τα άτομα που έχουν ανάγκη από προστασία και φροντίδα (ηλικιω- µένους, αρρώστους, παιδιά) προσφέρεται συγχρόνως και η θεωρητική κάλυψη, ότι αυτός είναι ακριβώς ο ρόλος των γυναικών και αυτή η έµφυτη κλίση τους. Στις αναπτυγμένες χώρες, όπου οι κοινωνικές υπηρεσίες βρί- σκονται σε υψηλό επίπεδο, αυτές οι πρακτικές με την αντίστοιχη θεωρητική θεμελίωση βρίσκονται σε ύφεση. Οι διεθνείς οργανώσεις αναπτύσσουν τα τελευταία χρόνια με-' γάλη δραστηριότητα για την προώθηση της προσχολικής εκπαίδευσης. Μερικές αναφορές: Στην έκτη διάσκεψη των Υπουργών Παιδείας της Δυτικής Ευρώ- πης (1969), ψηφίστηκε απόφαση με την οποία ζητείται από τις Κυ- βερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών να αναπτύξουν στο μεγαλύτερο δυ- νατό βαθμό την προσχολική εκπαίδευση και ακόμα: να αναθεωρήσουν την παιδαγωγική της στοιχειώδους εκπαίδευσης και να προσαρµόσουν τις μεθόδους της παίρνοντας υπόψη μεθόδους που απέδειξαν την απο- τελεσματικότητά τους στα νηπιαγωγεία. Δηλαδή, να επικεντρώσουν τη διδακτική πράξη στο παιδί και να το αντιμετωπίσουν περισσότε- ρο γι΄αυτό που είναι και λιγότερο γι΄αυτό που θα ήθελε κανείς να γίνει. To Κέντρο για την "Ερευνα και τις Καινοτομίες στην Εκπαί- δευση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης οργά- νωσε το 1973 διάσκεψη με θέμα "Εξέλιξη της προσχολικής εκπαίδευ- σης" και το 1980 άλλη διάσκεψη, διακυβερνητική αυτή, με θέμα "Οι πολιτικές για την πρώτη παιδική ηλικία". Τα υλικά των διασκέψεων αυτών δημοσιεύτηκαν. Στη "Διακήρυξη αρχών για την προσχολική εκπαίδευση" (1978) του Συμβουλίου της Ευρώπης γίνεται σύσταση σε όλα τα κράτη-μέλη να δώσουν προτεραιότητα στη λήψη κατάλληλων μέτρων ώστε να εξα-φ σφαλιστούν σε όλα τα παιδιά δύο χρόνια προσχολικής εκπαίδευσης, σε ιδρύματα που να ανήκουν στον ίδιο διοικητικό φορέα και κατά προτίμηση στο Υπουργείο Παιδείας. To Συμβούλιο Μορφωτικής Συνεργασίας του Συμβουλίου της Ευρώ- πης οργάνωσε το 1979 συνέδριο με θέμα: "Από τη γέννησή του ώς τα 8 του χρόνια: το παιδί στην ευρωπαϊκή κοινωνία της δεκαετίας του ‘80”, στο οποίο διαµορφώθηκε και μια διακήρυξη για την προσχολι- κή εκπαίδευση που ιπορλήδηκε στη Διάσκεψη των Υπουργών Παιδείας στη Λισσαβώνα. Από το σχέδιο της σημαντικής αυτής διακήρυξης: "Στο μέτρο που αναπτύσσονται οι κοινωνικές ικανότητες και οι πνευματικές ανά- γκες του παιδιού, πρέπει να ικανοποιούνται εν μέρει έξω από την οικογένεια (...) Οι ανάγκες των παιδιών είναι διαφορετικές, ανά- λογα με το στάδιο ανάπτυξής τους, τις προσωπικές τους ικανότη- « ……ς υ)τι… Κδ νϊ. (Με ϊ΄ΝΒ Κ μκί , ."; …'…) .- V5M‘€S .. τες και το πολιτισµικό τους περιβάλλον". Αναφέρονται επίσης επ/ γΐο0ν5 περιπτώσεις: α) παιδιά των πόλεων (έλλειψη χώρου, απουσία γονιών, επικίνδυνοι δρόμοι), β) παιδιά αγροτικών περιοχών (απο- μόνωση), γ) παιδιά οικογενειών χαμηλού οικογενειακού εισοδήματος (υλικές ανάγκες και έλλειψη ερεθισμάτων), 6) παιδιά μειονοτήτων (διατήρηση της παράδοσής τους, αλλά και ένταξή τους στην εθνική κοινότητα), ε) παιδιά μειονεκτικά. Το τελικό κείμενο που υπέγραψαν οι Υπουργοί Παιδείας στη Λισσαβώνα τον Ιούνιο του 1981, είναι ακόμα πιο προωθημένο:"Στις περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες μας δημιουργήσαμε υλικές και κοινωνικές συνθήκες τέτοιες ... ώστε το παιδί που μεγαλώνει, αν δεν επωφεληθεί από τις επαφές µε τον έξω από την οικογένεια κό- σμο που προσφέρουν τα ιδρύµατα προσχολικής αγωγής κινδυνεύει να υποφέρει από σοβαρές ελλείψεις από κοινωνικής και πνευματικής πλευράς. ΄Ετσι, είναι ουσιώδες να υποστηριχτούν κατάλληλα τα προ- σχολικά ιδρύματα και να αναπτυχθούν με γρήγορο ρυθμό για να εί- ναι προσιτά σε όλα τα παιδιά".)Κα1 αµαΞΌν…ζ "Η προσχολική αγωγή είναι παντού εξαιρετικά πολύτιµη γι αυ- τό που είναι' δεν θα έπρεπε να καταλήξει σε επέκταση προς τα κά- τω του σημερινού σχολικού συστήµατος' χρειάζεται να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος προς μια τέτοια εξέλιξη με κατάλληλα μέτρα για να διατηρηθεί, στο προσχολικό στάδιο, το βάρος στην κοινωνική, φυ- σική και πολιτισμική ανάπτυξη του παιδιού, αλλά και για να ευ- νοηθεί η επέκταση στη στοιχειώδη εκπαίδευση της δημιουργικότητας που προωθεί η παιδαγωγική πρακτική στις προσχολικές τάξεις". Ας σημειωθεί, ότι σύµφωνα με τις διεθνείς στατιστικές, τα νηπιαγωγεία καλύπτουν συνήθως την ηλικία των 3 ώς 6 χρόνων και ότι στα ιδρύµατα προσχολική ηλικίας περιλαμβάνονται και οι βρεφι- κοί σταθμοί που υποδέχονται τα µωρά από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους. Στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, στη Γαλλία, στο Βέλγιο,τΛΛν ζ…΄ τον Καναδά, "τη Δ.Γερµανία κ.α. σχεδόν όλα τα νήπια και σε υψη- λούς αριθµούς τα βρέφη καλύπτονται από το δίκτυο των αντίστοιχων ιδρυμάτων (βλ. Πίνακα). Στη Σουηδία έχει κατοχυρωθεί νομικά το δικαίωμα (αλλά όχι και η υποχρέωση) όλων των παιδιών για προσχολική εκπαίδευση. Σε περίπτωση που οι γονείς δεν επωφελούνται από το δικαίωμα αυτό, ειδικό προσωπικό τους επισκέπτεται για να τους εξηγήσει τα πλεο- νεκτήματα που προσφέρει η προσχολική εκπαίδευση. ικα… . . & άιηε… & χ ς τν.; χΈχ% αωκ &»… να… Μ… λι…ςια ή…") , αλα Δεν θα ήθελα να αφήσω ασχςχαστη αυτή την καινοτομία. Γιατί μας θυμίζει ότι η πραγματική ελευθερία στην ιδιωτική σφαίρα προ- ύποθέτει υπέυθυνη και πλήρη ενημέρωση. Αλλά ας γυρίσουμε στη χώρα μας. Στην Ελλάδα τον περασμένο αιώνα υπήρξε ενδιαφέρον για την προοχολική αγωγή από πολύ νωρίς.1 Τα πρώτα Νηπιαγωγεία ιδρύονται το 1831 κι όλας, στην Ερμού- πολη (με 140 παιδιά, αγόρια και κορίτσια 2-6 χρόνων) και στην Αθήνα. Είναι ιδιωτικά, ενσωματωμένα σε σχολικά συγκροτήματα(Ετ. Hildner, Francis Hill). H Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία ίδρυσε ξεχω- ριστό Νηπιαγωγείο το 1840 και το 1865 έστειλε µια μαθήτριά της την Ιφιγένεια Δημητριάδου, με υποτροφία στη Γαλλία για να ει- δικευτεί ως νηπααγωγός. Από το 1870 και µετά η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία άρχισε να δίνει και ειδικό δίπλωμα νηπιαγωγού. Το 1880 επιστρέφουν από τη Γερμανία όπου σπούδασαν δύο Ελληνίδες νηπιαγωγοί: η Ελένη Λοϊζίδου και η Αικατερίνη ΛασκαρίδουΐµΗ Λασκαρίδου ίδρυσε "νη- πιακό κήπο", "διδασκαλείο νηπιαγωγών" όπο#διδάσκονται οι πρω- τοπόρες για την εποχή παιδαγωγικές μέθοδοι του Froebel, "παιδι- κό σταθμ ". To 1895 θεσµοθετούνται για πρώτη φορά με νόµο τα νηπιαγωγεία και καθορίζονται τα προσόντα των νηπιαγωγών. Δ)» "έναν αιώνα µετά, δεν κατορθώθηκε να συμβαδίσουμε με τις κοινωνικές και παιδαγωγικές εξελίξεις. I ! .΄ΧΌ…ς) ςχ,Μ ΧΧΧ" 093… ΄ . Μπηκα: …"…" "" «Μάι. …" επι/σπ…πτ 'Κ …κι.…Κ ς"……Χ'Χζ΄ « οι (Α]. (| " 6ΐ ν-'νΞάΐ α…Οξη?Ω ν…- &… Μένα»… & ζαΝίν…… :; 0%…ιώτΕ/5 … & να ΈΝλ©οχΧ ι . 1'λΈξζ" 8…ψκχξ,Λµ γ:α…Ή0©Όι… «ΠΝ ς… τι΄6"/ίη…η΄ύΌι€>( Α ζΚζΆ-΄Ω … %! ίιξ%ζ(Χ , €9Ώλ) .. ίδια,. -΄ , - . u κ χνν3κ Ζ….) υ-µ…ΐσϊ% Οκ), Η Ώς… ξηι9νΞ'…Μ Μ Μ'Όω(… ……) 6ΨζΉζξοχ &ιςκοΑΒ%3Χ ,%(ξ.ς…ι&λ) Θ…ΜΝίΜΜ ιν… ΄3την Ελλάδα, όχι μόνο τα νηπιαγωγεία καλύπτουν μόνο τµήμα του πληθυσμού των 3 1/2 - 5 1/2 χρόνων και οι βρεφονηπιακοί σταθ- μοί ελάχιστο προσοτό του πληθυσμού των 0-5 1/2 χρόνων, αλλά πα- . :, , . * ι . .. ι . κ . ΄ |||. κ;ψιζλζµ ι'.λι ξ.Χ» ι.…» ,ιι'ι) …, ζ, ..( |» …' ι.Κ.Ή'5…κ. μ ιι… νπμ;ίων, …3α….ζ…τιιτςς. Στα παιδιά των εργαζόμενων μανάοων…χαμηλού;ζίοοοήματος ΐςνιγω«ι) προσφέρεται άσυλο στους)βρεφΞνηπΐάκούς σταθµούςζ…Για τα παιδιά των οικογενειών που μπορούν να τα βγάλουν πέρα χωρίς την εργασία της μητέρας υπάρχει η δυνατότητα της εγγραφής στα δημόσια νηπια- γωγεία (για περιορισμένο αριθµό θέσεων και μόνο για μερικές πρωϊ- νές ώρες). Στα παιδιά των οικογενειών με οικονομική ευχέρεια προσ- φέρεται η προσεγμένη και πανάκριβη προσχολική αγωγή στα ιδιωτικά . νηπιαγωγεία (με ανάλογους επίσης περιορισμούς στις ώρες υποδοχής και τον αριθμό θέσεων). (;…&ηα……ζι,ι……π…ιξχι)νηξ||€8"2 Μτ!ή Δεν είναι χωρίς σημασία,ότι στη Στατιστική Επετηρί οι βρε- φονηπιακοί σταθμοί περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο "κοινωνική αντί- ληψις", τμήμα "περιθάλψεως ανηλίκων": τα παιδιά των εργαζόμενων μητέρων κατατάσσονται πλάι στα ορφανά, στα άρρωστα, στα μειονεκτι- κά. Η δική τουςµειονεκτικότητα, η δική τους δυστυχία - δηλώνει επίσηµα η Στατιστική Επετηρίδα - είναι ότι η μητέρα τους δουλεύει. Δεν είναι περίεργο ότι μπροστά σε τόσο μεγάλα κενά στην προσχολική εκπαίδευση, στο ρόλο της γυναίκας - αγγέλου της οικο- γενειακής εστίας προστίθενται εκπαιδευτικά - παιδαγωγικά καθήκο- ντα . ΄Ετσι, οι ανάγκες του παιδιού εμφανίζονται να μένουν ακά- λυπτες, όχι γιατί η Πολιτεία δενδημιούργησε ακόµα το ανάλογο δί- . κτυο προσχολικών ιδρυμάτων, αλλά γιατί η μητέρα εργάζεται - όταν εργάζεται. Και όταν δεν εργάζεται, το πρόβλημα μοιάζει να μην υπάρχει. H αντιπαράθεση: εργασία της μητέρας - ανάγκες του παι- διού, καλύπτει βολικά το κενό ανάμεσα στις βασικές ανάγκες του πληθυσμού και την παροχή υπηρεσιών. (To μηχανισμό αυτής της μετατόπισης ευθυνών μέσα στην ελλη- νική πραγµατικότητα επιβεβαιώνει και το γεγονός ότι σιγά-σιγά µε- τατοπίζεται προς τις μητέρες και η υποχρέωση για να καλυφτεί κι εκείνο το άλλο κενό; το χάσµα ανάµεσα στις προσδοκίες και την αποδοτικότητα ολόκληρου του εκπαιδευτικού συ- στήματος. Σε καµιά άλλη χώρα δεν παρουσιάζεται το φαινόμενο να "διαβάζουν" - τόσο χαρακτηριστική αυτή η νεοελληνική μετατροπή του ρήµατος ... - οι μητέρες τα παιδιά, στην έκταση, την κλίμα- l ι ( ΄ ι ?.΄ΘΞ…κοΜ ι.ι/ΚΘιι8Μ' ότου9γψι ζ9ςΏα% αν?) ΄Έ€ο?ή%νά# κα και την ένπππιπου αυτό συμβαίνει στη δική µας)Ξλ Στις χώρες όπου υπάρχει αμοιβαία σχέση ανάμεσα στην παι- δαγωγική έρευνα και την εκπαιδευτική πολιτική διαπιστώθηκε, ότι η ανανέωση των παιδαγωγικών µεθόδων σε ολόκληρη την εκπαιδευτι- κή πυραμίδα προωθήθηκε σημαντικά από τις αναζητήσεις και τις και- νοτομίες, που αφορούσαν την προσχολική εκπαίδευση. Είδαμε παραπάνω πως η προσχολική ηλικία μοιάζει να είναι στην Ελλάδα μια άγνωστη, ανεξερεύνητη ήπειρος. Οι πνευματικές, ψυχολογικές, κοινωνικές ανάγκες της πρώτης παιδικής ηλικίας που, παράλληλα, με την οικογενειακή στοργή, απαιτούν, στις σημερινές (΄'ι(ι).)ζ:ι΄|)ιΕ; ζωής"… ;;. ι την τ,π΄ν3,……π1 αν." ' χι εώς χς.΄;.1ι(……ις και τη φρονι- τίοα ειδικευμένο… προοωπικού, παραμερίζοντ;ι οιωπηρά, όσο επιβιώ- νει η αντίληψη ότι αρκεί η μητρική αγάπη για να τις καλύψει όλες. Και η άγνοια του ενός θέματος (παιδί) πολλαπλασιάζεται με την άγνοια του άλλου (μάνα), στο μέτρο που το στερεότυπο της μη-΄ τέρας "που θυσιάζεται για το παιδί της" συνιστά όχι μόνο πρότυπο, αλλά και οικεία αναφορά, στην οποία άλλωστε προσφεύγουν εύκολα οι ίδιες οι μανάδες. Το πόσο αυτό το σχήµα.αντωπθεπκ στις κοινωνικές πραγωα- τικότητες της εποχής μας διαφαίνεται και από τη στροφή στην πο- λιτική της Γιούνισεφ που επεξέτεινε τις δραστηριότητές της και προς τις γυναίκες. O άξονας της νέας αυτής πολιτικής της Οργάνω- σης των Ηνωµένων Εθνών για το παιδί, στηρίζεται στη θέση ότι οι ανάγκες των παιδιών δεν αναμένεται να καλυφτούν μόνο από τη μη- τρική στοργή και δραστηριότητα και ότι οι ανάγκες των γυναικών δεν συνοψίζονται μόνο στο μητρικό τους ρόλο. Σε µιά σύγχρονη κοινωνία, όλες αυτές οι ανάγκες αφορούν την πολιτεία και το κοι- νωνικό σύνολο. Χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος αφιερώµατος του περιοδικού της Γιούνισεφ "Τετράδια της παιδικής ηλικίας": "Θέση των γυναικών και ευεξία των παιδιών". Το πρώτο μέρος του αφιερώματος παρουσιά- ζει στοιχεία για τη θετική σχέση ανάµεσα στην ευεξία των παιδιών και την καλυτέρευση της θέσης των γυναικών ως προς τον ελεύθερο χρόνο τους, την υγεία και τη διατροφή τους? ήνΜ%αίδ€υση και την επαγγελματική τους κατάρτιση, την επαγγελματική τους απασχό- ληση και τη συµμετοχή τους στην πολιτική. Στη χώρα μας, ο ανεπαρκής αριθµός των νηπιαγωγείων και o ανεπαρκέστατος αριθμός των βρεφονηπιακών σταθμών περιγράφουν και καθορίζουν, ώς ένα βαθμό, την περιθωριοποίηση και της Ελλη- νίδας και του Ελληνόπουλου. _ Ας συνοψίσουμε τώρα μερικές ελληνικές ιδιαιτερότητες στο θέμα των φορέων υποδοχής, φροντίδας και αγωγής των παιδιών προ- σχολικής ηλικίας. - Ποσοτική ανεπάρκεια των ανάλογων ιδρυμάτων. - Γενικευμένη άγνοια των πραγματικών αναγκών της πρώτης παιδι- κής ηλικίας. - Μετατόπιση της κρατικής και κοινωνικής ευθύνης στους ώμους των γυναικών (εκτός από τις μανάδες, επιστρατεύονται και οι γιαγιάδες, των οποίων η σωµατική και ψυχική αντοχή δοκιμάζο- νται μερικές φορές σκληρά). - Πρόωρσς κοινωνικός διαχωρισμός των νηπίων. Γι αυτό το τελευταίο θέμα, που είναι εξαιρετικά σημαντικό, θα κάνω μια αναφορά (όχι σύγκριση) σε μία άλλη ευρωπαϊκή χώρα, όπου υπάρχουν πάντα όπως και σε εμάς οι κοινωνικές τάξεις, χω- ,»ύς όμως ιωιιή .;ά)ΐ…Λτυιι κιι:…#ιςις ; ………ι,οίς 13 ποιδιικκ3ς σταθ- µούς και στα νηπια;ω|εια. Από μία πανεπιστημιακή έρευνα στη Γαλλία για την εξέλιξη των δημοσίων νηπιαγωγείων στην 30ετία 1945-1975 ανθολογώ μερικά στοιχεία. - το ποσοστό των παιδιών 2-6 ετών στα δηΒόσια νηπιαγωγεία πέρα- σε από 27,6% στο 81% (υπάρχει επιπλέον και άλλο ποσοστό που αφορά φοίτηση σε άλλα ιδρύματα). - η θεαµατική αυτή αύξηση οφείλεται στην ανάπτυξη της ζήτησης προσχολικής εκπαίδευσης από την αστική τάξη πράγμα που εκφρά- ζει εξέλιξη των συµπεριφορών της, ακόμα και του στρώματος των πιο προνομιούχων "απέναντι το νήπιο και στην αγωγή7%ξυ τεί- νει στο εξής να εξασφαλίζεται, κατά ένα μέρος, σε συλλογικά και δημόσια ιδρύματα όπου βρίσκονται πλάϊ-πλάϊ παιδιά διαφορετικών κο ινών ικών τάξεων " .3 Θα προσθέσω μια παρατήρηση που στην έρευνα παραλείφθηκε, προφανώς ως αυτονόητη: η εξέλιξη αυτή των συμπεριφορών θα επηρεά- στηκε σε μεγάλο βαθμό από την υψηλής ποιότητας παροχή υπηρεσιών στα δημόσια Νηπιαγωγεία. Και βέβαια, το θέµα της ποιότητας της προσχολικής αγωγής παραπέµπει κατά κύριο λόγο στο άλλο µεγάλο θέμα της κατάρτισης 3 . επίθ 92Μ5Αη με, των νηπιαγωγών που θα κληθούν να στελεχώσουν παιδικούς σταθμούς και νηπαιγωγεία. Είναι αναγκη να προσφερθεί στις μελλοντικές νηπιαγωγούς όχι μόνο υψηλό επίπεδο κατάρτισης, αλλά κατάρτισξ πολύπλευρη και συγχρονισµένη. Στη Σουηδία, όπου είναι θεσμοθετημένη η ένταξη πολιτισμι- κών δραστηριοτήτων στην προσχολική αγωγή, θεωρείται ότι βιβλιο- θήκες, ωδεία, μουσεία, θέατρα και πολισµικές οργανώσεις έχουν ένα σηµαντικό ρόλο να παίξουν μέσα στο Νηπαιαγωγείο. Σε πρόσφα- τη (1983) έκθεση του Εθνικού Συμβουλίου Πολιτισμού της χώρας αναφέρεται ότι οι γνώσεις και η ενθουσιώδης προσχώρηση των Νη- πιαγωγών είναι απαραίτητες προύποθέσεις για να πετύχουν οι πολι- τισμικές δραστηριότητες στην προσχολική αγωγή. Και ότι γι αυτό, τόσο η κατάρτιση, όσο και η επιμόρφωση των Νηπιαγωγών χρειάζε- ται να εξελιχθούν, έτσι ώστε να ενισχυθούν οι θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις τους στον πολιτισμικό τοµέα. Υπογραμμίζεται ακόμα ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η θέση των διαφόρων μα- θημάτων αισθητικής αγωγής στην κατάρτιση των Νηπιαγωγών και να αξιοποιηθούν οι γνώσεις και οι δραστηριότητες των καλλιτεχνικών και των πολιτισμικών οργανισμών. Σημειώνω ακόµα, ότι στη "Διακήρυξη αρχών" του Συμβουλίου Μορφωτικής Συνεργασίας του Συµβουλίου της Ευρώπης που ανάφερα προηγούμενα, προτείνεται: — να ληφθούτ μξϊΩα για νι κ.ταρ,……>όµ οι ςυαΞμοί ανάμεσα στις επαγγελματικές κατηγορίες των εκπαιδευτικών ποοοχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης' - να παρέχεται σε όλους η ίδια βασική κατάρτιση και να τους προσ- φέρεται στη συνέχεια επιμόρφωση που θα προωθήσει την αµοιβαία κατανόηση' - να αντιµετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο τα ζητήματα μισθών,εξέ- λιξης και συνθηκών δουλειάς των εκπαιδευτικών που προσφέρουν έργο στην προσχολική ή πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Το Π.Δ. 330/3.9.1983 με το οποίο ιδρύθηκαν συγχρόνως στα ΑΕΙ τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης και τα Παιδα- γωγικά Τµήµατα Νηπιαγωγών ανταποκρίνεται σε σύγχρονες απαιτήσεις. Η εφαρµογή του βέβαια προσφέρεται για συλλογικές επεξεργασίες. Ας σημειωθεί ακόµαγ ότι ο πρόσφατος νόµος για τη "Δοµή , και λειτουργία της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθµιας εκπαίδευ- - 10α - σης" παρουσιάζει, τόσο με το θεσμό των παιδικών κέντρων, όσο και με ορισμένες θαρραλέες διαπιστώσεις και προτάσεις στο αντίστοι- χο τμήμα της εισηγητικής έκθεσης, αξιόλογη προώθηση του σχετικού προβληματισμού σε κυβερνητικό επίπεδο. Θα μπορούσαμε όμως να αναρωτηθούμε στο διήμερο των εργασιών μας για την ανάγκη όχι μό- νο να διευρύνεται η προσχολική μέριμνα με την προσχολική αγωγή, αλλά και η προσχολική αγωγή στα ανεξάρτητα νηπιαγωγεία να διευ- ρύνεται με προσχολική μέριμνα, έτσι ώστε να πάψει σταδιακά αυτός ο ταξικός διαχωρισμός των νηπίων που δημιουργείται και μόνο από το γεγονός των διαφορετικών ωραρίων λειτουργίας νηπιαγωγείων και παιδικών σταθμών ή παιδικών κέντρων. - 11 ' >ΐΜΌ…χξ … %ξαΜ()…1Μ «(M «(µονιµη …ωδ)ο ινα…) \ ι κ H θεσμοθέτηση της κατάρτισης των Νηπιαγωγών σε πανεπιστη- μιακό επίπεδο είναι ένα μεγάλο επίτευγμα. Και αυτό το επίτευγμα που υλοποιεί την αναγνώριση της σημασίαςχτης προσχολικής αγωγής είναι επίτευγμα των διεκδικήσεων του κλάδου, της συνειδητοποίη- σης του θέματος από σημαντικές κοινωνικές ομάδες (αναφέρουμε σχε- τικά τις θέσεις του Γαιεπιστημιακού Ομίλου που δόθηκαν στη δημο- σιότητα στις 18-3-1981), είναι απότέλεσμα πολιτικής βούλησης. 'Οπως αποτέλεσμα πολιτικής βούλησης είναι και η ίδρυση αξιόλο- γου αριθμού νηπιαγωγείων τα τελευταία χρόνια. «έδρα... ώ 1(ΜΣ,…ΑΜ Τα Πανεπιστήμια που θα καταρτίζουν Νηπιαγωγούς βρίσκονται έ)Ο. μπροστά σε μια πρόκληση και σε τεράστιες ευθύνες. Η κατάρτιση που θα προσφέρουν δεν φτάνει να είναι υψηλού επιπέδου, πρέπει να είναι και η κατάλληλη. Γι αυτό χρειάζεται να αξιολογήσουν και να αξιοποιήσουν τα καλύτερα στοιχεία από την προσφερόμενη κατάρτιση στις/ΣξΞλέςιΝηπιαγωγών, να διατηρήσουν και να αναπτύ- ξουν τη σύνδεση της θεωρίας με την πράξη, να γίνουν κέντρα αδιά- κοπου προβληματισμού επάνω στην προσχολική ηλικία και την προ- σχολική αγωγή και κέντρα διαρκούς πληροφόρησης του κοινωνικού συνόλου για τη σημασία τους. Το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας θέλησε με αυτό το διήμερο να θησαυρίσει από τη γνώση και την πείρα όλων σας. 'Γ* Εισηγήσεις;ανάλαβαν επιστήμονες που από διάφορες επιστη- 'μονικές περιο &ξ δουλεύουν Ήκαΐ π38βληματίζονται για το παιδί, έκπρ δώΞΞΐµΞιδ δικώνψερευνητικώνψ φορέων, προσωπικότητες της πνευ- ματικής μας ζωής που είναι κοντά στο παιδί. Αλλά περιμένουμε πολλά από τις παρεμβάσεις και τις ανοι- χτές συζητήσεις, τόσο and τις εμπειρίες των ατόμων όσο και από τα αποτελέσματα συλλογικής επεξεργασίας φορέων. Στη διάσκεψη της Λισσαβώνας, ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης διακήρυξε ότι η προσχολική αγωγή "είναι θέμα βασικά πολιτικό". Πράγμα που σημαίνει ότι η προσχολική αγω- γή είναι πρωταρχικά.θέμα των πολιτών.

ι". ' M)3 Φ 5000 Πιό?) ΕΛΛΗΝΙΚΗ KAI'INOBIOMHXANIA "MATIAI'I'OIH ANQNYMOZ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ι…. …' ύ…" ' να: "»? …. E Δ P A E N A Θ H N A I Σ &&… Π…Χέΐ/…7ξ9…ΐ Ξενοφώντος 10 (δος όροφος) —-—————— ΞΞ&ΗΘψΗ'ΩπΙ……ξΈξ/ξ/29! , ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΕΝ ΒΟΛΩ … . … …»? ,- , Δ ΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 54-73 ΓΡΑΦΕΙΑ. ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ (|ΩΛΚΟΥ) ΥΠ οΔΙΕΥΘΥΝΣ|Σ 40-86 I'PAMMATOOYPIZ ΑΡΙΘ. 34 ΤΗΛΕΦΩΝΑ: Λο|'|ΣτΗΡιοΝ 40-15 ΤΗΛΕΓΡ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:: τοΒΑεοΗειΜΑ ! ΕΜΠΟΡΙΚΟΝ 34-78 53-03 ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ 53-02 ?? €. ! 'Αριθ… ................... ' :...:… 3 ,… 'Εν Βόλφ τη _____ &: 1!συν€ου ………………………………………… 196 & Διαφημιστ6κ€ν 03 83€ ΟΒ'ω.ΑΔψ!!ΙΔ" ι….- … …6ριοι. ΣξετικαΞ-&ΕξΞΞΒΞι Φ.πωο Δ/ΙϊΘςΏ/26.π.69 καί Φ.2005/ …." |'Ξ:Ξ:ΞΞ'.Ξ: ". Εις άπάντησιν ταν διεβ8εν &µετέρων σας ο(οοµεν διά 86ς καρθδαης τη… &ντολ6ν δπως προβ6τε είς τήν έναρξιυ του &ποβλη8€ντος ήµϊν,6ιά tag δευτέρα: τΞν έεισταλδν sac, πρΘγφάμµατας πραβΘλΒν «ης ταινίας ΙΚ!ΞΑΛ ιξςτοές θερινούς κινηµατοιΕζς9µς…Ξπς θεα/%ίκης…Μαπε… δσν€ας καί Θράκης ξξ€ περίοδδϊ΄5΄ϊξδδΞΈΈύν Ξναντι τό€ ξυΘΞΆί#66νΞό- 668 ταν δρχξ΄90.ΐ51 ( ξνκνήκυντα χιλιάδων έξαιοσ(ων πεντ6ιοντι μιΞς). 'Η Εναρξις 106 κρογράμµατΘς θά γξνυ,ώς µες έγνώρισεν 6 όμ€τεµος &. ινλ(της,τ6ν 36 τρΕχοντος.- ΜΝ Π9&ς συµπλήρωσιν τοΞ &παιταυµ€ν9ν &ρι6µοΞ ταινιΞν,δε… δομζνου δτι είς χεϊρας αας εδρ€σΑαυται 15 τεµάχια, σξζ διαστξλΛαμεν φήµερον µ€σψ το!! αδτόσε 'ϊπΖτδς µας 3 τεµάχια ,11 δέ τοια8τα 84 σας παραςώσυ τό έν λ6γψ "Υπ/έά μας.- κυινοποιεϊτσιι 'Ελληνιπήν Ian/via» " Ή&ΈΞΠΓΘΣ " ΑΜ: ϊπακ/µα Θεσ/Ψ€κης . . ;;" .. .ΕΐέΙΡΞΙΛ '*μπορικόν λογιστ6μιον καρ'ήμϊν -.,.. Μ., επι/µ ,

(k …. …. απ ι»… »… .… ς ΑΜ…. πΡΩτοπ.μ . &; "ζ": 6;>V‘- ξΕΛΗΦΘΗ τω…..…έΖζζΞ%άμΞ... Χ µ...-.- | .. .-....-...…. ,. ,. ...,; …,... ........4 19 'Ιιυλ|ου 8 ; Πο 706 'Εργοστ&σια 'Μηυ…Ες Κιτ/νία; … … 'ιΑ:ιΔΓΡο:' Δεκ! ΄ λ 1/έί)ζϊ΄ … . n ο Δ o N "" … 111νΙις…ΒΗιΙΏΕ 15-2ι[τ[68 . 'Βχοµιν τόν τιµήν ν'&ποστι(λιμιν σνυηµµενυς γυτοαντΐΥραγον 16ς &π6 17/7/Βξ Ema-0&6; τίς 'Βταιρ=|ας 'ΙατρΙ&η δι'Ες µες μυστικο"? .!" η ταινία μας 1331108 && "άµβωνα; …! ήν τρεχουσών Εβδομάδα εξ τ΄δνιιηµατογρΩφ" ΙΔΙΟ! Η!" «Η… Ωμ! :" "# ΜΙΗΤΑ -'.ψπελσιήπ….- ' "αποψεις 'Β1λων. Και/ν|ιν "ΠλϊΣΆΡΓθΣ' ΑΒΕΕ ε:νοψΞντος 10 - E N ? Λ Υ Ο Α ή "(: χ ΔΚ/Φα ?! .4.…… , I , -%α ,: αιώνα - ξανα" - 806104 |0 / Έν΄ΑΘή…πςτή… . I? 'Ιουλζοµ…. 196 8 ........ z N N o θα? ΤΗΛ. 532.593 - ΑΘΗΝΑΙ ([07) Η ΄ π * "Ό Έήν Ελληνιπην Καπνοβιομηχανίαν ”MATEAF ΓΟΣ" Α.Β.Ξ.Ε. Σολωμου 64 Κύριοι, ΄λ ΔΞς γνωρίζομεν διά τής ταρούσπς οτι έγένε;ο άλλαγή προβολής ταινίας σας ΞΜΣΙΟΜ άπό Κιν/φον ΙΛΙΟΝ Πατησ ίων εις τοιουτον AMINTA 'λµπελοπήπων λόγφ όπερπαλύφεως -.ρο΄ Θαλοµένυν µέερων (εις ALv/cpov ΙΛΙΟΝ) ώς καί προφοριπώς σάς ένηµερώσαµεν. ες εκ τούτου προκύπτΘι διαφορά τιµης 35 Χ IS: δρα χ. 525 ύπέρ ύµών.- ' ΄Ξπΐ.σπ" …"' »: :ξ ο.'… τ€ς διε.9΄νεζι… ε3ν Άιν/ψων εις τούς " όποίους προβάλετε ή ταινία DELICE άπό 15—21/7/68 .. Ι) 11.υτΕ.ωπΠοΠ Λ. ΣυγγρρΌ :12 | 2) Η… ...ΈΗΣΜ Έξι/αν %" ' 3) ΡΙΙΈλ ΄Αχαρνών 125 4) ΑΜ ΚΔ 'Αμπελοκήπους Στάσις Ζέρβα αριστερά 5) ΑΥΡλ Η. ΄Ξλβετία Τέρμα …ύτοπινήτων …, 6) ΗΡΑ Πλατεϊα Η. ιΗρακλείου '&λ. Στ…ξµδς 7) RITA "Άσπρα Χώµατα έτί τής όδοΌ πού Βγαίνει Παλατάνων . 8) .2ΡΩ."ξω.' '=.2οωπο'ύ. ΄ ΄΄ , 9)' ΜΑΙΡΗ ΄Ελευσϊνος |,…-* IO) ΞΚΤ?Ρ μΧή"ίζν Τΐ… . ι …Υέζξ ιζ; 'Αρτπμιυυ ιΌΥΡΆ.

Ά…*"ιψ '…ιμϊ# & ε…… may … * "Μ , ΕΛΗψζξ. . εως…… κι…Βω…ι… …… "απο:. "ΜΜΜ! ε…, ΑΜ…" & επ……" swan momma-mm. µου"… …… από ': ; . τ *